کاوش ها و چالش ها - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٨٠ - پرسش و پاسخ

پاسخ: اين كه گفتيم ما به دشوارى مى‌توانيم نمونه اى از حكومت اسلامى را نشان دهيم كه صددرصد باشد، نه بدان معنا است كه در تئورى و در قوانين كشوردارى اسلامى نقص هايى وجود دارد، بلكه اين به سبب طبيعت انسان است. انسان موجودى نيست كه بتوان او را كليشه اى بار آورد و در فضا و مسيرى خاص او را محدود كرد كه هيچ تخلف نكند. اين بدان جهت است كه انسان موجودى مختار است. از اين رو خواه ناخواه در مقام عمل، عموم مردم دچار تخلفاتى خواهند شد، كه از جمله آنها همين كسانى هستند كه عهده دار مناصب حكومتى مى‌شوند. اين افراد (كارگزاران حكومت) از بهشت و عرش الهى نمى‌آيند. آنها از همين مردمند؛ حال چه با موازين اسلامى بهترين ها انتخاب شوند و يا اين كه با همين موازين دموكراتيك و بر اساس تبليغات، رأى بياورند. حتى ما كه در حكومت اسلامى در مقام تئورى و نظريه پردازى، نسبت به شرايط شايستگى عهده دارى مناسب حكومت بسيار سخت گيرى مى‌كنيم و معتقديم كه حكومت بايد هر چه نزديك تر و شبيه تر به حكومت معصوم باشد، مقصود ما در رأس هرم است نه در قاعده. اين كه در تمام تشكيلات، همه معصوم باشند امكان ندارد. حتى در زمانى هم كه خود امام معصوم حضور دارد عصمت فقط در رأس هرم است. مگر در زمان اميرالمؤمنين(عليه السلام) نبودند كسانى كه آن حضرت آنان را به عنوان والى(استاندار) مى‌فرستادند، ولى برخى از آنان تخلف مى‌كردند، خيانت مى‌كردند، بيت المال را برداشته و فرار مى‌كردند و به نزد معاويه مى‌رفتند؟ در حكومت على(عليه السلام)بود، حكم از على(عليه السلام) داشت، اما بيت المال را برمى‌داشت و فرار مى‌كرد و نزد ديگرى مى‌رفت؛ چون مى‌دانست اگر نزد على بيايد، همه را از او مى‌گيرد. علت اين امر، وجود نقص در تئورى حكومت اسلامى نيست. سرشت بشر اين گونه است كه انتخاب گر است، و بر اساس انتخاب هايى كه افراد مى‌كنند، همه فرشته نمى‌شوند. بالاخره نقايصى وجود دارد، تخلفاتى انجام مى‌دهند و يا