کاوش ها و چالش ها - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٥٤ - اختلاف اساسى اسلام و غرب در ملاك تعيين حقوق

ما مى‌دانيم چشم بر هم زدن ما نيز مى‌تواند در آخرت ما اثر داشته باشد، اما چگونه تأثيرى، و اين كه كدام نگاه اثر مثبت دارد و كدام نگاه است كه اثر منفى دارد، راهى براى كشف آن نداريم. يك طرف اين رابطه، كه آخرت است، خارج از دسترس تجربه ما است. ما بيمارى جسم و دارو و درمان آن را مى‌توانيم با تجربه كشف كنيم و بگوييم اين دارو با فلان بيمارى ارتباط دارد؛ چرا؟ زيرا در اين زمينه بارها آزمايش كرده ايم و رابطه بين اين دو عامل را مشاهده نموده ايم. از اين رو حكم مى‌كنيم كه بين اين دارو با آن بيمارى رابطه وجود دارد. امّا تأثير رفتارهايمان در اين دنيا را بر سرنوشت زندگى آخرت چگونه آزمايش كنيم؟ ما هنوز به آخرت راه نيافته ايم. آن كسانى هم كه رفتند، براى ما خبرى از آن جا نياوردند.

حال اگر مسايل اجتماعى ما نيز، كه بستر حقوق فردى و خانوادگى و اجتماعى و سياسى و بين المللى است، مى‌تواند نقش مثبت يا منفى در زندگى آخرت و مصلحت يا مفسده حيات اخروى ايفا كند، اين سؤال مطرح مى‌شود كه چه كسى بايد اين رابطه و آن حقوق را كشف كند؟ ما كه در اين زمينه تجربه اى نداريم. بنابراين براى اثبات و اندازه گيرى آن راهى نداريم جز آن كه دست به دامان وحى شويم. آن كسى كه بر دنيا و آخرت احاطه دارد و همه چيز نزد او يكسان است، مى‌داند كه هر يك از كارهاى ما چه رابطه اى با زندگى اخروى ما داشته و چه ميزان تأثير در صلاح و فساد آن دارد. به اين دليل است كه ما مى‌گوييم روابط حقوقى را بايد شرع تعيين كند. معناى اين سخن، اين نيست كه تعيين شرع، گزاف و بى ملاك و از روى دل خواه است. بيان شرع (وحى) كمكى است براى رفع كمبود شناخت هاى عقلانى. جايى كه فراتر از درك عقل عادى ما است، خداوند متعال به لحاظ علم و حكمت و لطفى كه به عالم هستى دارد، عقل ما را ارشاد و راهنمايى مى‌كند.