کاوش ها و چالش ها - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٣٠ - خلاصه بحث

يكديگر را رعايت نمودند نتيجه چه خواهد شد؟ فَاِذا أَدَّتِ الرَّعِيَّةُ اِلىَ الْوالى حَقَّهُ وَ أَدَّى الْوالى اِلَيْها حَقَّها عَزَّ الْحَقُّ بَيْنَهُمْ وَ قامَتْ مَناهِجُ الدّينِ وَ اعْتَدَلَتْ مَعالِمُ الْعَدْلِ وَ جَرَتْ عَلى أَذْلالِهَا السُّنَنُ فَصَلُحَ بِذلِكَ الزَّمانُ. اگر مردم به وظيفه خودشان عمل كردند چند فايده دارد:

اولين فايده اش اين است كه حق در جامعه عزيز مى‌شود، و متقابلا باطل ضعيف مى‌گردد. اداى حقوق و تكاليف از سوى مردم و حكومت باعث تقويت اين روحيه در بين افراد مى‌گردد و به تدريج به فرهنگ عمومى جامعه تبديل مى‌شود.

فايده ديگر اين است كه در چنين جامعه اى اگر كسى بخواهد در مسير باطل حركت كند، جامعه به او اجازه چنين حركتى را نمى‌دهد؛ چون برخلاف فرهنگ پذيرفته شده و جارى جامعه است.

سومين فايده آن، عدالت گسترى است: وَ اعْتَدَلَتْ مَعَالِمُ الْعَدْلِ؛ نشانه هاى عدالت در سراسر جامعه ظهور پيدا مى‌كند؛ چون عدل و حق توأم هستند و عدالت در واقع رساندن حق به صاحب حق است.

فايده ديگر آن كه: وَ جَرَتْ عَلى اَذْلالِهَا السُّنَنُ؛ يعنى در پرتو عمل به وظايف، سنت هاى الهى در مجارى مختلف جامعه جريان خواهد يافت.

نتيجه نهايى نيز اين است كه: فَصَلَحَ بِذلِكَ الزَّمانُ وَ طُمِعَ فى بَقَاءِ الدَّوْلَةِ و يَئِسَتْ مَطامِعُ الاْعْداءِ؛ زمانه شايسته خواهد شد و روزگار به نيكويى خواهد گراييد، و چنين دولتى مى‌تواند پايدار باشد، و طمع دشمنان از آن قطع خواهد شد.

پس براى اين كه دولتى پا بر جا باشد، بايد حقوق مردم و حقوق حاكم به طور متوازن و بر طبق اصولى كه خداوند متعال مقرر فرموده است، رعايت شود. اگر هر دو با هم همكارى كردند و وظايف الهى را به كمك هم اجرا كردند