الا انه قال الشعر كما بيناه فى تفسير آية سورة الحاقة فالمعنى انه ليس كذلك، لأن الشعراء هم الذين فِي كُلِّ وٰادٍ يَهِيمُونَ و يَقُولُونَ مٰا لٰا يَفْعَلُونَ و يركن إليهم و يصغى لهم و يَتَّبِعُهُمُ الْغٰاوُونَ و هو ليس كذلك.

و قد عرفت وجه صحة الاستنتاج، لأن المؤمنين الهاجين لهم و الواقعين فى اعراضهم بظاهر منسك ألفاظهم منهم و لكنهم فى الحقيقة ليسوا منهم فصدق الاستثناء لسبب صدق صناعة الشاعرية فيهم فان لم يكن فى قالب الشعر ايضا، و المراد من الحديث نفى ارادة الشاعر بمعنى الآتى بالكلام لموزون، مطلقا فان التبعية و الركون انما هو بالنسبة إلى المعنى لا إلى اللفظ الموزون من حيث انه لفظ موزون كما بيناه.

٣٩٤- سؤال:

هر گاه كسى وصيت كند كه هفتاد سال صوم و صلاة از جهت او استيجار كنند، بفرمايند كه بايد در صوم، ترتيب به عمل آيد يا نه؟ به اين معنى كه اگر چند نفر در يك روز صائم باشند به نيابت يك منوب عنه صحيح است يا نه؟ بلكه مثلا يك ماه صوم بايد سى يوم روزه داشته شود كه هر گاه دو نفر يك روز، روزه بگيرند به عوض دو روز محسوب نخواهد شد؟

جواب:

در صوم، ترتيب واجب نيست، بلكه سى نفر نايب در يك روز به نيابت يك ماه رمضان را مىتواند گرفت، بلكه شصت نفر دو ماه را، و هكذا و در اصل صيام اعوام فائته، هم قصد ترتيب، شرط نيست.

٣٩٥- سؤال:

شخصى كه مدت العمر ماههاى صيام را صائم بوده، بطلان صوم مدت عمر آن را نمىفهمم. آيا صحيح باشد استيجار صيام رمضان مدت العمر؟

جواب:

خوشا به حال شما كه اشكال در صحت صوم نداريد. مگر صوم، همين نان و آب نخوردن است و اين همه خلافات و اشكالات را در مسائل صوم فراموش كردهايد؟

و چنانكه صلاة مركب است از افعال و اذكار و تروك و طوارى، صوم هم عبارت است از تروك بسيار مشروط به نيت، محدود به فجر و غروب. و در تروك خلافيه اشكالات عظيمه است و تا كسى نداند كه ترك چه چيزها را بايد بكند چگونه روزه گرفته است و محض ترك اتفاقى لا يشعر، كافى نيست، پس بايد نيت بكند كه من فردا از طلوع فجر