جامع الشتات في أجوبة السؤالات - القمّي، الميرزا أبو القاسم - الصفحة ٣٩٠ - كتاب الجهاد
٤٧١- سؤال:
آيا كسانى كه به قصد قربت، متوجه مدافعه و مجاهدۀ كذايى مىگردند و مقصود اصلى دفع كفره است از بلاد مسلمين. در اين سفر نماز و روزۀ ايشان در قصر و اتمام چه حكم دارد؟
جواب:
در صورت مزبوره بايد قصر كنند و افطار كنند.
٤٧٢- سؤال:
مقتولين (در اين قتال و مجاهده) از مؤمنين و مسلمين تغسيل و تكفين واجب است يا نه؟ و در صورتى كه واجب باشد اگر تأخير دفن به جهت اتمام حرب و تغسيل و تدفين موجب تضييع اجساد و مثله شود، بى غسل و كفن، دفن مىتوان نمود يا نه؟
جواب:
هر چند مشهور علما اين است كه شرط است در سقوط غسل و كفن و حنوط اين كه آن قتال به اذن امام باشد، و لكن اظهر، اين است كه مطلق قتال
اينها باز اختلاف مذكور هست و در اين موارد (از ٨ تا ١١) نظر اجماعى بر اين است كه احكام فرار به صورتى كه در جهاد آمده جارى نمىشود و نيز در مورد غنايم غنيمت مال كسى است كه آن را اخذ كرده است، و در مورد احكام شهيد نيز همگى به لزوم غسل و كفن و حنوط نظر دادهاند.
پس اختلاف در جريان احكام غنايم، فرار، تقسيم غنايم و نيز احكام شهيد به موردهاى: ٤، ٥، ٦، ٧ منحصر مىشود و محور پايهاى اختلاف دو چيز است:
الف: صدق جهاد و عدم صدق جهاد: اگر بر موردهاى مذكور لفظ جهاد صدق كند (بر اساس: حقيقت لغوى، شرعى، متشرعه، عرفى) پس همه احكام در آن جارى خواهد بود. راى مشهور بر صدق است و معمولا احكام اين موردها را با موارد ١ و ٢ بطور يك جا و با شمول اطلاقى بيان كردهاند و قول نادر، عدم صدق، است. البته همان طور كه در ذيل مسأله شماره ٤٤٣ بيان گرديد مرحوم ميرزا و نيز صاحب جواهر ((قدس سره)) اين موردها را با موارد: ٨- ٩- ١٠- ١١- مخلوط كردهاند و كلا بعضى ديگر را نيز بر اساس همين خلط به بستر ديگرى انداختهاند ليكن صاحب جواهر و نظر مشهور را تاييد مىكند ولى نظر نادر را مىپذيرد.
ب: صدق شهيد و عدم صدق شهيد: در اينجا نظريهها مطابق بالا است با اين تفاوت كه ميرزا در اينجا نظر مشهور را مىپذيرد، و اين عجيب است، ٢: اين ادعاى شهرت كه ميرزا مىكند مبتنى است بر همان روش وى و صاحب جواهر كه عنوان «دفاع از بيضه اسلام» را با عنوان «دفاع از نفس» مخلوط مىكنند بدين ترتيب نظريه مشهور به غير مشهور، تبديل مىگردد و گر نه راى مشهور بر سقوط غسل و كفن و حنوط است. البته بعضىها نيز احتياط مىكنند. احتياط مستحب و احيانا واجب.