فى سبيل اللّٰه هم چنين باشد، چنانكه جماعتى قايل به آن شدهاند و به هر حال، سقوط غسل و كفن مشروط است به اين كه مسلمانان در معركه، او را ادراك كنند، در حالى كه رمق به او باقى نباشد و اگر زنده باشد و بعد بميرد ساقط نمىشود. و بنا بر قول به وجوب غسل و كفن، هر گاه تأخير، منشأ تضييع ميت مىشود او را تيمم بدهند بدل از غسل و دفن كنند بدون كفن، هر گاه تأخير در كفن هم موجب تضييع مىشود.

٤٧٣- سؤال:

در ايام غيبت امام (ع) حكم مرابطه در ثغور باقى است يا نه؟ و حد اقل مرابطه و ثواب مرابطه را بيان فرمايند كه موجب ميل و تحريص مسلمين باشد بر تحصيل مرابطه و حفظ ثغور اسلام.

جواب:

بلى مرابطه در زمان غيبت امام هم مستحب است، چون متضمن جهاد نيست كه اذن امام در آن شرط باشد، بلكه مراد از آن، اين است كه در ثغور يعنى سر حدّى كه راه كفار است به بلاد اسلام، آنجا باشند و پاسبانى كنند و با خبر باشند كه هر گاه كفار، حركتى كنند به سمت بلاد اسلام، مسلمانان را با خبر كنند كه مهياى قتال و دفاع آنها شوند، بلى اگر كفار بر آنها تنگ كنند قتال واجب مىشود به قصد دفاع و در فضيلت رباط، اخبار بسيار هست، از جملۀ آنها حديثى است كه علامه (ره) در تحرير از رسول خدا (ص) روايت كرده: «قال رسول اللّٰه (ص) رباط ليلة فى سبيل اللّٰه خير من صيام شهر و قيامه فان مات جرى عليه عمله الذي كان يعمله و جرى عليه رزقه و امن الفتان [١]» يعنى فرمود رسول خدا (ص) كه رباط يك شب در راه خدا بهتر است از روزه و نماز يك ماه. پس اگر بميرد آن شخص، جارى مىشود بر او عملى كه در دنيا مىكرد، يعنى در حال موت او هم ثواب اعمالى كه مىكرد مستمر است و گويا زنده است و عبادت مىكند و جارى مىشود بر او روزى او. و شايد مراد اين است كه محسوب است از جملۀ كسانى كه كشته شدهاند در راه خدا و زندهاند و روزى مىخورند نزد پروردگار خود، چنانكه آيۀ شريفۀ: «وَ لٰا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللّٰهِ أَمْوٰاتاً بَلْ أَحْيٰاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ».

در بعض فقرات ادعيه هست: «اللهم اجعلنى من الاحياء المرزوقين» و ظاهر اين

[١]: كنز العمال: ج ٢ ص ٢٥٣.