جامع الشتات في أجوبة السؤالات - القمّي، الميرزا أبو القاسم - الصفحة ٣٢ - كتاب الطهارة
٦٥- سؤال:
آيا وضوى ارتماسى صحيح است يا نه؟ و آيا فرو بردن اعضاى وضو در آب، دفعةً كافى است يا نه؟ و فرقى ميانه آب جارى و واقف هست يا نه؟
جواب:
بلى، هر گاه نيت وضو كند و به قصد وضو، روى خود را در آب فرو برد و بعد از آن، دست راست را، به اين نحو كه مرفق را اول داخل كند و به آب فرو برد تا سر انگشتان. يا فرو برد و به قصد شستن بالا كشد به نيت اين كه اول مرفق شسته شود تا سر انگشتان و بعد از آن دست چپ را به همين نحو لكن زياد در آب نگاه ندارد كه بعد از تمام شدن غسل، آب تازه بر آن صادق آيد تا اين كه مسح عيب بكند و به هر حال، ملاحظۀ ترتيب بايد كرد.
پس اگر كسى مجموع رو و دستها را يك دفعه بشويد صحيح نيست. بلى هر گاه به قصد وضو، جميع اين اعضا را در زير آب سارى نگاه دارد كه دفعةً همه را آب فرو گيرد غسل وجه به عمل آمده و اگر دفعۀ ثانيه باز چنين كند غسل دست راست به عمل آمده و اگر دفعۀ ديگر چنين كند غسل دست چپ به عمل آمده و مسح را بايد به ترى دست چپ كند، با ملاحظۀ اين كه مكث زياد نكرده باشد در آب كه آب جديد حاصل شاد و هر گاه دفعةً فرو برد در آب به قصد وضو، غسل رو به عمل آمده و اگر دفعه ثانيه فرو برد به اين نيت، غسل دست راست به عمل آمده و اگر ثالثا فرو برد غسل دست چپ به عمل آمده و هر گاه در دفعۀ اولى كه فرو رفت و غسل وجه به عمل آمد دست راست را اول بيرون بكشد به قصد وضو و بعد از آن دست چپ را، غسل همۀ اعضا به عمل آمده.
و هر گاه در ميان آب جارى كه آب بر جميع اعضا جارى مىشود نيت كند كه جريان اول از براى شستن رو باشد و بعد از آن براى دست راست و بعد از آن براى دست چپ با قصد ترتيب در اجزاء هر عضوى هم نيز كافى است و به همان نيت ترتيب اكتفا مىكند و اين را «ترتيب حكمى» مىگويند و از تحرير ظاهر مىشود عدم اكتفا و اولى اعتبار فعليت ترتيب است. پس در اين صورت هر گاه اعضا را حركت بدهد به ترتيب به قصد وضو، كافى است و در اين صورت به آب دست راست هم مسح مىتوان كرد به شرطى كه مكث طولانى نكند و به مجرد قصد و تحقق غسل عرفا دستها را و سر را بيرون بياورد.