در اواخر كتاب صلاة «جواب و سؤال» نوشته كه هر گاه از آخر وقت مقدار چهار ركعت با سوره و پنج ركعت بدون سوره، درك مىكند بايد سوره را بخواند و يك نمازش قضاست. اطلاق اين سؤال و جواب بر رأى عالى صحيح نيست نسبت به عشائين، بلى بنا بر مشهور صحيح است، آيا تجدد رأى شده و حواله به وضوح هم در محل توهّم مناسب نيست؟

جواب:

چون نظر در اين مسأله، همان [١] به ملاحظۀ جواز ترك قرائت است براى ادراك وقت، التفاتى به جانب ظهرين و عشائين نيست و از اين قبيل در اخبار و كلام فقها بسيار است.

٢٨٧: سؤال:

بنا بر مشهور كه وقت نماز مغرب ذهاب حمرۀ مشرقيه است آيا وقت نماز عصر هم باقى است تا ذهاب حمرۀ مشرقيه يا همين كه شعاع شمس از سر كوههاى بلند بر طرف شد نماز عصر قضاست و هم چنين در صبح، همين كه حمره در طرف مغرب پيدا شد نماز صبح قضاست يا نه؟ و در وقتى كه ابر باشد نماز را ادا بايد نيت كند تا وقتى كه علم به خروج به هم رسد يا نه؟

جواب:

همين كه شعاع از بلنديها رفت عصر قضا شده جزما و به ظهور حمرۀ مغربيه نماز صبح قضا نمىشود، بلكه تا شعاع آفتاب به بلنديها نتابد اداست، و در هنگام ابر و غبار و مظنۀ عدم طلوع آفتاب، نيت ادا مىتواند كرد و اگر مشتبه باشد به قصد نماز صبح آن روز بكند مرددا هم صحيح است، يعنى قصد كند كه نماز صبح امروز را مىكنم اگر وقت باقى است ادا باشد، و الا قضا باشد.

٢٨٨: سؤال:

هر گاه كسى سهوا بر ما لا يصح السجود عليه سجده كند، چه حكم دارد و فرقى ميان يك سجده و هر دو سجده هست و قاعدۀ مسأله چه چيز است كه آيا

[١]: همان: فقط: تنها.