ناتوانيد ، زيرا با فرض آن مسائل فوق ، نمى توانيد چيزى جز اين نشان بدهيد كه آينه هائى ناآگاه ، نمود و اشكالى ناآگاه را در خود منعكس ساخته‌اند . از همين جاست كه اعتراض ما به كانت در بارهء علم وارد مى شود . او گفته است كه « نسبت دادن آغاز علم به خدا شوخ چشمى است ، ولى اين كه پايان علم خدا است ، كاملا صحيح است » . توضيح اعتراض ما به كانت اينست كه اگر مقصود كانت از آغاز علم ، همان انعكاسات آيينه اى گسيخته از علم به مبانى كلَّى در مغز و روان خود ( قطب من ) و در جهان عينى است ، كانت صحيح مى گويد ، و ما اعتراضى به او نداريم ، يعنى اين سخن درست است كه درك كننده يا باصطلاح غلط : عالمى كه در ذهنش جز چند صورت ذهنى از نمودهاى سطحى مقدارى محدود از اجزاء عالم طبيعت منعكس نشده است ، چطور مى تواند آنها را بخدا نسبت بدهد ولى با مطالبى كه ما تاكنون مطرح كرديم ، ما اين گونه انعكاسات ابتدائى را علم نمى دانيم ، زيرا اشخاصى چنين سطح نگر اصلا نمى دانند علم چيست زيرا كسى كه نمى داند عالم ( من ، خود ، شخصيت ، ذهن يا هر عامل درونى ديگر ) چيست ، قطعا او نمى داند كه علم چيست و معلوم كدام است . [١] بلكه علم از موقعى در درون كسى بوجود مى آيد كه اطَّلاعى از خود يا هر عامل ديگر را كه براى علم بپذيريم ، بدست بياورد ، و بديهى است كه شناخت خويشتن و لو بطور اجمال ، علم و معلوم را هم براى انسان قابل درك مى سازد . و مى دانيم اين گونه علم همراه با درك ارتباط همهء اجزاء هستى با خدا ( چه اجزاء درونى آن عالم و چه اجزاء مجموعهء هستى ) آغاز مى گردد و لذا صحيح است كه بگوئيم : همان گونه كه پايان علم رو بخدا است ، آغاز علم هم با فروغ الهى است كه :
العلم نور يقذفه اللَّه فى قلب من يشاء من عباده .
( علم نوريست كه خداوند در قلب آن گروه از بندگانش كه مى خواهد ، مى تاباند . )

[١] اين جهل مخصوص خود آن درك كننده يا باصطلاح غلط ، آن عالم است كه چون اطَّلاعى از خود ندارد ، در نتيجه علم و معلوم خود را هم نمى داند و نمى تواند آن دو را ارزيابى نمايد . امّا كسانى كه همهء واقعيّات هستى را مستند به خدا مى دانند ، قطعى است كه نه تنها درك و علم سطحى و ابتدائى آن شخص را منسوب بخدا مى دانند ، بلكه حتّى انعكاس يك برگ زرد خزان ديده در آينه را هم بخدا منسوب مى دانند .