ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٣٨ - عظمت اين مربّى ( علىّ بن ابي طالب عليه السّلام ) در آنست كه براى آگاه ساختن و تعليم و تربيت مردم از خدا يارى مى جويد

توضيح - از اين جملات شريفه چنين برمى آيد كه بشر چنانكه براى تحصيل تقوى احتياج به توفيق و اعانت خداوندى دارد ، همچنين وصول به مقام والاى تقرّب نيازمند استمداد از تقوى ميباشد . و اين همان معنى است كه در گذشته متذكَّر شديم كه آماده شدن زمينهء توفيق خداوندى و شمول يارى خداوند براى يك انسان ، مربوط به كوشش و تلاش انسانى است كه : ( وَالَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا ) . [١] ( و كسانى كه در مسير حركت بسوى ما مجاهدت بورزند ، ما آنان را به راه‌هاى خود هدايت مى نمائيم . ) سه - و أستيعنه فاقة إلى كفايته . [٢] ( و از او يارى مى طلبم بدانجهت كه احتياج به كفايت او دارم . ) چهار - و استعينه قادرا قاهرا . [٣] ( و از خداوند يارى مى طلبم كه قدرت و غلبه از آن او است . ) با نظر به مجموع دريافتهاى احساس برين و منابع اوّليه اسلامى بايد قبول كرد كه خداوند متعال داراى لطف به بندگان خويش است كه توفيق و عنايت و عون از آثار آنست . البتّه چنانكه در مباحث « عدل و لطف و اصلح » در مجلَّد ٣ از كتاب « تفسير و نقد و تحليل مثنوى » از ص ٤٧١ تا ص ٤٩٢ آمده است ، ما نمى خواهيم بگوئيم كه بحكم ما براى خداوند سبحان واجب است كه در بارهء بندگانش عدل و لطف فرموده و اصلح را مراعات فرمايد ، زيرا ما بندگان مخلوق خداوندى كوچكتر از آن هستيم كه حكمى بخدا صادر كنيم و بقول نظامى گنجوى :
< شعر > گر تن حبشى سرشتهء تست ور خط ختنى نوشتهء تست گر هر چه نوشته اى بشوئى شويم دهن از زياده گوئى < / شعر >

[١] العنكبوت آيهء ٦٩ .
[٢] خطبهء ٢ ص ٤٦ .
[٣] خطبهء ٨٣ ص ١٠٧ .