( آن كتاب ( قرآن ) هيچ شكَّى در آن نيست . هدايت كننده ايست براى مردم با تقوى . ) اين مضمون كه وسائل هدايت و كمال و رشد براى كسى مفيد است كه در صدد قرار گرفتن در مسير هدايت براى انجذاب به رشد و كمال بوده باشد ، در مواردى از قرآن وارد شده است . معنايش اينست كه الطاف و عنايات خداوندى همان گونه كه هستى را با اراده اى كه دو حرف كن ( باش ) آن را ابراز نموده است ، بوجود آورده و بجريان انداخته است ، با كلمهء إرجع ( برگرد ) بسوى خدا و إنّا إليه راجعون هم انسانها را بسوى كمال دعوت فرموده است . در اين حركت پر معنا هر كسى و هر جامعه اى كه خود را آمادهء ديدن ميكند ، آن نور را كه واقعيّات را به او ارائه مى دهد ، خواهد ديد و آن وسيله را كه فعّاليّتهاى رو به گرديدن تكاملى را قابل تحقّق خواهد ساخت بدست خواهد آورد . در دو بيت زير دقّت فرمايد :
< شعر > تو درون چاه رفتستى ز كاخ چه گنه دارد جهانهاى فراخ مر رسن را نيست جرمى اى عنود چون تو را سوداى سر بالا نبود < / شعر > ٦ - اسلام عاليترين فهم و واقعيّات را براى فهميدن در اختيار كسى مى گذارد كه تعقّل نمايد . با نظر به اركان بيست و يك گانه كه در مبحث گذشته گفتيم اين مسأله هم اثبات مى شود كه همان گونه كه انسان با گرايش به اسلام و پذيرش عقائد و عمل به دستورات آن با عاليترين واقعيّات ارتباط برقرار ميكند ، به فهم برين كه عبارتست از دريافت عالىتر در بارهء واقعيّات نائل مى گردد . هر كسى كه از اين فهم برين محروم است ، در حقيقت از اشراف عالى بر واقعيّات محروم است . آرى ، امكان دارد كه انديشهء شما بقدرى قوىّ و نافذ باشد كه در معلومات خود كمترين خطائى را مرتكب نشويد . ممكن است حافظهء شما همان گنجايش حقيقى خود را كه مى تواند يك ميليون ميليارد واحد ثبت و حفظ نمايد ، بكار بيندازد و رقم مزبور را براى شما ذخيره كند .
مانعى ديده نمى شود از اين كه نيروى تعقّل شما در حركت مطابق قوانين و اصول ثابت شده ، كار خود را در مسير حركت خود بخوبى انجام بدهد ، چنانكه قدرت تجسيم شما ممكن است در بارهء هر موضوع و قضيّه اى عاليترين تجسيم را كه عبارتست از موجود تلقّى كردن شيء معدوم و معدوم تلقّى كردن شيء موجود و فروع اين قضيّه ، انجام