ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٨٠ - انسانى كه بحال خود رها شده است ، انحرافش از صراط مستقيم قطعى است

٢٢ ، ٢٨ و إنّ من أبغض الرّجال إلى اللَّه تعالى لعبدا وكله اللَّه إلى نفسه ، جائرا عن قصد السّبيل ، سائرا بغير دليل ، إن دعى إلى حرث الدّنيا عمل ، و إن دعى إلى حرث الآخرة كسل كأنّ ما عمل له واجب عليه و كأنّ ماونى فيه ساقط عنه ( و قطعا از مبغوضترين مردان نزد خدا آن بنده ايست كه خدا او را بخود واگذاشته است . اين بندهء رها شده بحال خود از راه حقّ متجاوز ، و بدون رهبرى كه دليل راه است ، در حركت است . اگر اين بندهء رها شده بحال خود به كشتكار دنيا خوانده شود بكار مى افتد و اگر به كشتكار اخروى خوانده شود كسل و افسرده مى گردد ، گوئى آنچه كه براى آن عمل كرده است ( امور دنيوى ) براى او واجب و آنچه كه در آن سستى و كاهلى ورزيده است ( امور اخروى ) از او ساقط است . ) انسانى كه بحال خود رها شده است ، انحرافش از صراط مستقيم قطعى است .
آن لذّت پوچ و زودگذر كه بدنبالش انحراف از صراط مستقيم قطعى است ، لذّت احساس رهائى بىاساس است كه آدمى را مى فريبد و او را از خويشتن بيگانه مى سازد . كودك با احساس كمال رهائى در باغچهء حياط يا در باغ و بيابان بدنبال پروانه مى دود . آيا كودك در اين احساس رهائى ، تكيه بر واقعيّت دارد او نمى داند كه اوّلا هر پرندهء كوچكى پروانه نيست ، و هر پروانه اى كه از جلوى چشمان او مى پرد ، او نخواهد توانست آنرا بگيرد . او نمى داند ، وقتى كه پروانه را گرفت اگر اندكى آنرا در ميان انگشتانش فشار بدهد ، آن حيوان خواهد مرد . او نمى داند كه براى گرفتن پروانه باغچه اى را كه كاشته شده است با دويدن توى آن ، گلها يا ديگر روييدنيهاى با ارزش را نابود مى كند . او نمى داند كه پدر يا مادر يا برادر يا خواهر همهء حركات او را زير نظر دارند ، چند ساعت ديگر لباسهايش را كه كثيف شده است عوض خواهند كرد ، او را بحمّام برده بدنش را شستشو خواهند داد . دو ساعت ديگر