تجاوز ننموده و در مقابل سورهء مباركهء فيل كه به تنهائى از نظر فصاحت الفاظ و بلاغت معنى در چند آيهء محدود مى تواند معجزه بودن قرآن را اثبات نمايد بمنزلهء هيچ است .
شايد شما قرآن را مكرّر خوانده باشيد ، ولى يك بار هم با دقّت همه جانبه در فرهنگ آن سرزمين كه پيامبر در آن مبعوث شده و در آن دوران كه آن بزرگوار رسالت خود را ابلاغ فرموده است ، فقط بعنوان نمونهء بسيار كوچك در اين سورهء كوچك بينديشيد - ( أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصْحابِ الْفِيلِ ، أَ لَمْ يَجْعَلْ كَيْدَهُمْ فِي تَضْلِيلٍ . وَأَرْسَلَ عَلَيْهِمْ طَيْراً أَبابِيلَ . تَرْمِيهِمْ بِحِجارَةٍ مِنْ سِجِّيلٍ . فَجَعَلَهُمْ كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ ) . [١] ( آيا نمى بينى پروردگار تو چه كرد با اصحاب فيل آيا حيله پردازى ، آنان را در گمراهى قرار نداد پروردگار تو پرندهء ابابيل را بر آنان فرستاد . سنگهايى از سجّيل را بر آنان باريدند . پس آنان را مانند برگ خورده شده [ يا جويده شده ] محو نمود . ) آيا بىنظير بودن و اعجاز اين جملات با عظمت با كمترين آگاهى به لغت عربى و عظمت محتواى هر جمله مستقلَّا و عظمت مجموع جملات از حيث لفظ و و معنى اثبات نمى شود آيا اين جملات ، قابل مقايسه با آن جملات فوق كه گوينده براى خنداندن مردم مغموم و مهموم آنها را بيان نموده است ميباشد اگر چه سرتاسر نهج البلاغه اين فرزند عزيز قرآن مانند خود قرآن روشنگر عقائد و اصول و احكام و تكاليف اسلامى است كه هر خردمند آگاه مى تواند با توجّه لازم بآن دو ، شكست ناپذير بودن اركان اسلام را بپذيرد ، با اين حال ما مقدارى از اركان اسلام را براى اثبات شكست ناپذير بودن آن متذكَّر مى شويم : ١ - آيا اين ركن ( اصل ) شكست پذير است كه جهان هستى با اين نظم و آيات روشن نمى تواند خود بخود بوجود آمده و ضامن جريان قانونى شگفت انگيز خود باشد ، و اين كه با دقت در ماهيّت و مختصّات كائنات اين جهان ، هدف والائى در حركت مجموعى آن مشاهده مى شود ، مى توان ترديد كرد نه هرگز ، مگر اين كه بخواهيم براى اشباع حسّ خودخواهى در اشكال علم نمائى و آزاد انديشى و شجاعت و دليرى ،

[١] الفيل آيات ١ تا ٥ .