ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٤٤ - قسم سوم

مقصود حضرت خضر عليه السّلام است . در اين آيات حضرت موسى عليه السّلام بآن بندهء صالح كه خداوند رحمت و علمى براى او عنايت فرموده بود چنين گفت : ( قالَ لَه مُوسى هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلى أَنْ تُعَلِّمَنِ . مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْداً قالَ إِنَّكَ لَنْ . تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْراً وَكَيْفَ تَصْبِرُ عَلى ما لَمْ . تُحِطْ بِه خُبْراً قالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شاءَ الله صابِراً وَلا . أَعْصِي لَكَ أَمْراً قالَ فَإِنِ اتَّبَعْتَنِي فَلا تَسْئَلْنِي عَنْ شَيْءٍ حَتَّى أُحْدِثَ ) . [١] ( آيا بدنبال تو باشم از آن علم رشد آور كه فرا گرفته اى مرا تعليم نمائى گفت : تو با من نمى توانى تحمّل نمائى ( كارهائى كه انجام خواهم داد براى تو قابل هضم نمى باشد ) و چگونه مى توانى در بارهء چيزى كه احاطه و آگاهى بآن ندارى ، تحمّل كنى . موسى عليه السّلام گفت : ان شاء اللَّه مرا بردبار خواهى يافت و از هيچ امر تو نافرمانى نخواهم كرد . آن بندهء خدا گفت : با من همراه شدى و تبعيّت كردى ، از هيچ چيزى مپرس تا من خود در بارهء آن چيزى براى تو بگويم . . . ) در اين داستان هر كارى كه آن بندهء خدا انجام داد ، حضرت موسى عليه السّلام سؤال كرد و حتّى گاهى قيافهء اعتراض بخود گرفت كه چرا چنين كار ناروا را انجام دادى .
اگر چه اين امور در واقع قابل درك و شناخت براى حضرت موسى عليه السّلام و ديگران بود ، ولى موقعيّت حضرت موسى عليه السّلام و لزوم تبعيّت او از قوانين رسمى كه خود او مأمور ابلاغ و اجراى آنها بود ، آن كارها را كه آن بندهء خدا انجام داد ، شگفت آور و غير قابل هضم تلقّى نمود .
در اين مبحث بايد به يك اصل كلَّى اشاره كنيم و آن اينست كه لازمهء اين كه همهء واقعيّات در هر گونه شرايط قابل سؤال و طرح براى دريافت پاسخ نيست ، اين نيست كه آن سؤالات پاسخ ندارند ، يا آن تاريكيها هرگز روشن نخواهند گشت ، بلكه چنانكه بطور مختصر متذكَّر شديم ، در خيلى از موارد ، شرايط ذهنى و وضع روانى شخص واقعجو است كه از طرح سؤال براى پيدا كردن

[١] الكهف آيات ٦٦ تا ٧٠ و بقيّهء داستان تا آيهء ٨٢ .