ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢١١ - بنى اميّهء خودكامه چه بهره اى از اين دنيا و رياستش گرفتند

و آنان در نزد او در نعمت و احسانها [ و كرامتها ] غوطه ور ميشوند . ) ٨ ، ١٥ - فما احلولت لكم الدّنيا في لذّتها و لا تمكَّنتم من رضاع أخلافها إلَّا من بعد ما صادفتموها جائلا خطامها قلقا وضينها ، قد صار حرامها عند أقوام بمنزلة السّدر المخضود ، و حلالها بعيدا غير موجود ، و صادفتموها و اللَّه ظلَّا ممدودا إلى أجل معدود ( دنيا براى شما در لذائذش شيرين نگشت و نه توانائى مكيدن از پستانهاى آن را داشتيد ، مگر موقعى بآن رسيديد كه مهارش در جولان و تنگ پالانش در اضطراب بود . در حالى كه حرام آن در نزد اقوامى مانند درخت سدرى بود پربار و بىخار ، و حلالش دور از دسترس و غير موجود ، و سوگند بخدا ، شما بآن دنيا رسيديد در حالى كه سايه اى گسترده تا مدّتى معدود بود . ) بنى اميّهء خودكامه چه بهره اى از اين دنيا و رياستش گرفتند مباحثى مشروح پيرامون بنى اميّه در مجلَّد يازدهم از صفحهء ١٨٥ تا صفحهء ١٩٢ و همين مجلَّد از صفحهء ٢١٠ تا صفحهء ٢١٤ و در مجلَّد چهاردهم از صفحهء ١٣٢ تا صفحهء ١٣٦ و در مجلَّد شانزدهم از صفحهء ٣٠٦ تا ٣١٤ مطرح شده است ، مطالعه كنندگان محترم مى توانند بآن مجلَّدات مراجعه فرمايند . آيا بنى اميّه با كمال آرامش فكرى از رياست لذّت بردند در تفسير اين جملات دو احتمال وجود دارد : احتمال يكم - آيا با اين كه بنى اميّه در اعماق قلبشان مى دانستند كه شايستگى زمامدارى و مديريّت جامعه را ندارند ، زيرا در شهوات و خودكامگيها غوطه ورند و مردان شايسته ترى در جامعه وجود دارند كه مى توانند مردم را به بهترين هدفهاى مادّى و معنويشان توجيه نمايند ، آيا با اين حال و با داشتن آگاهى از اصول عاليهء اسلامى و از آنچه كه در جامعه مى گذرد ، شاد و خرّم بودند فقط يك مسأله در اينجا وجود دارد كه بايد آن را بعنوان يك قضيّهء كلَّى در همهء موارد مربوطه پذيرفت و آن مسألهء مستى و تخدير است كه همهء