ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٩٣

قرآن مجيد اين حقيقت بعنوان يك اصل كلى نتيجه مى شود كه فاعل مطلق همهء حركات و رويدادها كه موجب بوجود آمدن و نمودار گشتن موجودات در عالم طبيعت مى گردد ، خداى يگانه است ، اثر اين ايجاد در پهنهء طبيعت كه موجودات و نمودها و روابط آنها است ، با نظم و قانونى در جريان قرار مى گيرند كه چشمگيرترين آنها ارتباطات مادى ميان اشياء است و ما بوسيلهء حواس با آنها ارتباط برقرار مى كنيم و علوم خود را در بارهء آنها بوجود مى آوريم . به عبارت روشنتر آنچه كه در پهنهء طبيعت است آثار مستقيم فاعليت خداونديست كه از ديدگاههاى سطحى و ابتدائى ما نمايش موجودات مستقل و وابسته به علل طبيعى خود ، دارند . اينست ضخيمترين حجابى كه تار و پود آنرا از عالم ماده و طبيعت مى گيريم و در كارگاه مغز آنها را مى بافيم و سپس در جلو ديدگانمان مى آويزيم و از ارتباط بديهى با خداوند محروم مى گرديم . اگر ما اين قدرت مغزى را پيدا كنيم كه بفهميم نگرش به پهنهء گستردهء ماده و شناخت نظم و قانون جارى در آن ، غير از نگرش به فاعل و بوجود آورندهء لحظات حركتها در آن ماده است ، تا حدودى خواهيم توانست كه براى شناخت بديهى خدا ، راه صحيحترى را پيدا كنيم .
امام حسين ( ع ) در دعاى عرفه مى گويد : الهى أمرتنى بالرّجوع الى الآثار فارجعنى اليك بكسوة الأنوار ( پروردگارا بمن دستور داده اى كه رجوع كنم بآثار تو ، حال مرا بوسيلهء انوار ربانيت به پيشگاه خود ارجاع بفرما ) .
الهى تردّدى في الآثار يوجب بعد المزار فأجمعنى بخدمة توصلنى إليك ( پروردگارا ، گشت و سياحت در آثار ديدار جمال و جلالت را از من دور ميكند ، همهء نيروهاى درك مرا بوسيلهء خدمتى كه شايستهء مقام تست بسوى خود بسيج فرما ) .