ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٧٨

ترجمهء خطبهء پنجاه و ششم در اين سخن ، اصحاب پيامبر اكرم ( ص ) را توصيف مى فرمايد و اين سخن را در روز صفين موقعى كه مردم را به صلح دستور داد فرموده است ( ما در حضور رسول خدا ( ص ) بوديمپدران و فرزندان و برادران و عموهاى خود را مى كشتيمو اين جنگ و كشتار با نزديكترين اشخاص براى ما جز ايمان و تسليمو حركت در راه روشنو بردبارى در برابر نيشهاى دردآگينو كوشش در جهاد با دشمن نمى افزوددر آن زمان مردى از ما و مردى از دشمن مامانند دو نر [ جنگى ] سخت با يكديگر گلاويز مى گشتند در حالى كه از خود بيخود شده بودندتا كدام يك از آن دو ، كاسهء مرگ را بر ديگرى بچشاندگاهى دشمن از ما ضربه مى خوردو گاهى ديگر ما از دشمن ضربه مى خوريموقتى كه خداوند صدق و خلوص ما را ديد ، دشمن ما را به ذلت و خوارى نشاندو پيروزى را بر ما فرستادتا آن گاه كه اسلام مانند شترى كه گردن بر زمين بنهد و حالت تسليم بخود بگيرد ، استقرار يافت و در جايگاه‌هاى خود ( عقول و دلهاى مسلمانان ) جايگير شدسوگند بزندگيم ، اگر ما در آن زمان وضع امروزى شما را داشتيمستونى براى دين قائم نمى گشتو براى ايمان شاخه اى سبز نمى گشتو سوگند بخدا ، از اين تقصير در انجام وظيفه بجاى شير خون خواهيد دوشيدو در دنبالش ندامتى [ بىفائده ] ) .