ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٦٧

بكشتار مسلمانان و پراكنده ساختن اجتماع آنان و زير پا گذاشتن حق قانونى امير المؤمنين وجود ندارد ، بحث در بارهء اين ادعا و تحليل و بررسى راست و دروغ بودن آن و پيدا كردن قاتلان عثمان به يك اجتماع آرام نيازمند است .
٣ - حالا ببينيم پاسخ معاويه در مقابل اين دو مطلب چيست معاويه مى گويد : اين توصيه را چرا به رفقيت [ على ( ع ) ] نمى نمايى ابو عمرو بهترين پاسخ را به اين سؤال مى دهد كه مگر على بن ابي طالب ( ع ) از نظر شخصيت و موقعيت قانونى كه دارد با تو يكى است تا من اين توصيه را به او نمايم ٤ - پس از آنكه ابو عمرو شخصيت امير المؤمنين را بخوبى توصيف ميكند و او را از موجوديت معاويه جدا و تفكيك مى نمايد ، معاويه مى گويد : تو چه مى خواهى بگوئى دقت كنيد گويا ابو عمرو با زبان چينى يا فرنگى يا فارسى يا تركى با معاويه سخن گفته است ، يا اصلا مثل اين كه ابو عمرو براى معاويه شطحيات يا معما پردازى نموده است كه معاويه مقصود او را نفهميده ، مى پرسد چه مى خواهى بگوئى مثل اين كه خود محورىهاى قدرت پرستانه ، زبان مادرى آدمى را هم بفراموشى مى سپارد ابو عمرو با كمال صراحت مى گويد : ترا به تقواى پروردگارت و پاسخ مثبت به پسر عمويت در پذيرش حق كه ترا بسوى آن دعوت ميكند مى خوانم ، زيرا اين پذيرش براى دين تو و عاقبت كار تو سالمتر و بهتر است . معاويه در برابر اين مطالب صريح مى گويد : آيا بگذارم خون عثمان هدر برود مگر معاويه نمى دانست كه قاتلين حقيقى ( مباشرين ) عثمان قتيرة بن وهب و سودان بن حمران بوده‌اند و اين دو قاتل در همان ازدحامى كه در خانهء عثمان ( يوم الدار ) بوجود آمده بود بوسيلهء بردگان عثمان كشته شده بودند و هيچ كس ديگر در قتل عثمان شركت نكرده بود . اگر بعضى ديگر فرضا سكوت كرده يا تحريك كرده بودند ، مورد قصاص شرعى نبودند ، البته محاكمه و تحقيق امر در بارهء آنان در موقعيت آرام كاملا امكان پذير بود . و اين يك محاكمهء مستقل احتياج