ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢١٠

ذكر اللَّه اربعين يوما - إلَّا زهّده اللَّه تعالى في الدُّنيا و بصّره دائها و دوائها و أثبت الحكمة في قلبه و أنطق بها لسانه » [١] ( هيچ بنده اى در ايمان بخدا چهل روز اخلاص نورزيد [ يا فرمود : هيچ بنده چهل روز ذكر خدا را صحيح و كامل و زيبا بجاى نياورد ] مگر اين كه خداوند او را در دنيا بمقام زهد و پارسائى رسانيد و او را بر درد و دواى دنيا بينا ساخت و حكمت را در قلبش جايگير نمود و زبانش را بآن گويا فرمود ) مضمون اين روايت بطور فراوان نقل شده است .
توضيح اين مضمون چنين است ، كه يكى از مختصات فوق العاده سازنده و با ارزش اخلاص اينست كه هر چه دوام و استمرار پيدا كند ، قلب آدمى نورانىتر و به شناخت اصول بنيادين هستى و « حيات معقول » موفقتر مى گردد . البته چهل روز كه يك عدد خاص و در گذرگاه گرديدن از ارزش مخصوصى برخوردار است ، براى بروز اثر اخلاص مطرح شده است و معلوم است كه هر چه بيشتر دوام و استمرار پيدا كند بهمان مقدار قلب انسان بيشتر آمادهء پذيرش عنايت خداوندى مى گردد ، چنانكه اگر كمتر از چهل روز باشد و لو يك روز هم كه بوده باشد ، اخلاص اثر خود را خواهد بخشيد .
< شعر > آيينهء دل چون شود صافى و پاك نقشها بينى برون از آب و خاك هم ببينى نقش و هم نقاش را فرش دولت را و هم فراش را آيينهء دل صاف بايد تا در او واشناسى صورت زشت از نكو < / شعر > مولوى اين مطلب كه تقوى و اخلاص عامل افزايش آگاهى و موجب بروز دانستنيهاى حياتى ميباشد ، هم از مشاهدات فراوان اثبات مى شود و هم در منابع اسلامى بطور فراوان گوشزد شده است . مانند : ( وَاتَّقُوا الله وَيُعَلِّمُكُمُ الله ) [٢]

[١] مأخذ مزبور ص ٤٠٠ .
[٢] البقرة آيه ٢٨٢ براى مطالعهء روايات ديگر به كتاب الوافى ج ٣ ص ٣٢٨ و ٣٢٩ ملا محسن فيض كاشانى مراجعه شود .