ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٠٣

٥ - و أشهد أن لا اله الَّا الله وحده لا شريك له ممتحنا إخلاصها معتقدا مصاصها [١] ( و شهادت مى دهم باين كه خدائى جز اللَّه نيست ، يگانه و بىشريك ، شهادتى كه اخلاص بآن آزمايش شده و جوهر خالص او مورد اعتقاد است ) تفسير جملهء يكم - در اين جمله اخلاص در حال توحيد خداوندى بعنوان علت شايستگى استمداد و طلب يارى از خداوند سبحان گوشزد شده است .
يعنى ممكن است كه هر كسى در هر حالى كه بوده باشد ، از خداوند متعال استمداد و طلب يارى نمايد ، زيرا فيض و رحمت الهى شامل عموم بندگان او است ، ولى مسلم است كه كسى كه در توحيد خداوندى اخلاص مى ورزد و اخلاص او بر پايهء توحيد قرار گرفته است ، استعانت و مددجوئى او هم از روى اخلاص بر مبناى توحيد بوده ، درخواست و استعانت و قرار گرفتن او در جاذبهء ربوبى ، از روى حقيقت بوده و دور از آلودگىها و پليديها و سودپرستىها و خودخواهىها خواهد بود .
تفسير جملهء دوم - در اين جمله امير المؤمنين عليه السلام مطلبى بسيار مهم را بيان مى فرمايد كه دواى دردهاى خانمانسوز انسانى است . مى فرمايد : عمر خود را بيهوده تلف نكنيد و به اصطلاح باين در و آن در نزنيد ، در بارهء تكاپوها و تلاشهائى كه انجام مى دهيد بدرستى بينديشيد و دقت كنيد كه آيا اين تكاپوها و تلاشها هماهنگ با ديگر خصلتهاى ضرورى انسانى انجام مى گيرد ، يا فقط نوعى فعاليتهايى بىمغز و گسيخته از ديگر خصلتهاى ضرورى انسانى است ، آرى ممكن است انسان همهء لحظات عمرش را در كار و كوشش و بدون كمترين آرامش بگذراند ، و حتى در جاذبهء كمال ببيند كه اخلاص ناميده مى شود ( اخلاص بمعناى عمومى كه در گذشته مشروحا مطرح شده است ) ولى اين كار و كوششها و اخلاص مادامى كه ديگر ابعاد سازندهء انسانى را در مسير اخلاص ارزشى قرار

[١] نهج البلاغه صبحى صالح ج ١ - خطبهء ٢ .