ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٩٢

٥ - ( هُوَ يُحيِي وَيُمِيتُ وَإِلَيْه تُرْجَعُونَ ) [١] . ( او است كه زنده ميكند و مى ميراند ) .
٦ - ( وَمِنْ آياتِه يُرِيكُمُ الْبَرْقَ خَوْفاً وَطَمَعاً وَيُنَزِّلُ ) [٢] . ( و آب را از آسمان مى فرستد و زمين را پس از مرگش [ خشكى و پژمردگى زمستانيش ] احياء ميكند ) .
٧ - ( فَانْظُرْ إِلى آثارِ رَحْمَتِ الله كَيْفَ يُحْيِ الأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها ) [٣] . ( بنگر در آثار رحمت خداوندى كه چگونه زمين را پس از مرگش احياء ميكند ) .
٨ - ( وَلَقَدْ خَلَقْنَا الإِنْسانَ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ طِينٍ . ثُمَّ جَعَلْناه نُطْفَةً فِي قَرارٍ مَكِينٍ . ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظاماً فَكَسَوْنَا الْعِظامَ لَحْماً ثُمَّ أَنْشَأْناه خَلْقاً آخَرَ فَتَبارَكَ الله أَحْسَنُ الْخالِقِينَ ) [٤] . ( ما انسان را از حقيقتى گرفته شده از گل آفريديم ، سپس او را نطفه اى در قرارگاه نگهدارنده قرار داديم سپس علقه را مبدل به مضغه و از مضغه استخوانها آفريديم سپس گوشت به استخوانها پوشانديم سپس در انسان خلقت ديگرى ايجاد كرديم پس پاكيزه و بركت دهنده است خداوندى كه بهترين آفرينندگان است ) .
اين گونه آيات كه همهء رويدادها و حركات و بروز و نمود موجودات را در مجراى كون و فساد بطور مستقيم بخدا نسبت مى دهد ، خيلى فراوان است .
از طرف ديگر آياتى وجود دارد كه جنبهء علت و معلولى اشياء را گوشزد ميكند مانند : ( فَلْيَنْظُرِ الإِنْسانُ مِمَّ . خُلِقَ . خُلِقَ مِنْ ماءٍ دافِقٍ ) [٥] ( بنگرد انسان به آن چه كه از آن خلق شده است . او از آبى جهنده آفريده شده است ) .
از مجموع ملاحظات مربوط به مسئلهء خلقت و فاعليت خداوندى در

[١] يونس آيه ٥٦ .
[٢] الروم آيه ٢٤ .
[٣] الروم آيه ٥٠ .
[٤] المؤمنون آيه ١٢ .
[٥] الطارق آيه ٥ و ٦ .