ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٨٧

بسيار مهمى ميان دو نوع اخلاص كه در حقيقت دو نتيجهء عشق مجازى و عشق حقيقى مى باشند ، وجود دارد ، زيرا اخلاص بمعناى عام متعلق به حقيقتى است كه عامل تقويت و اشباع و تورم خود طبيعى است ، مانند ثروت و مقام و انواع قدرتها و لذايذ طبيعى ، در صورتى كه حقيقت مورد اخلاص در اخلاص بمعناى خاص ( ارزشى ) حقايق فوق عامل اشباع كنندهء خود طبيعى و تورم دهندهء آن مى باشند . و نيز همهء خصلتها و صفات عاليهء انسانى از نتايج اخلاص ارزشى مى باشند .
اخلاص بمعناى عام آدمى را در بن بستى لذت بار و مخلوط با نگرانىها و اندوههاى عميقى كه معلول از دست رفتن امتيازات عالى انسانى است ، قرار مى دهد مانند عشق مجازى كه بقول مولوى عاشق را در صندوق كوچك موجوديت معشوق زندانى مى نمايد و همهء مشاعر و عوامل درك و آگاهىها و خواسته‌هاى معقول آدمى را با تمامى بىاعتنائى مختل و ويران مى سازد ، در صورتى كه عشق حقيقى همهء قوا و فعاليتهاى مغزى و روانى انسان را قوىتر و هماهنگتر مى نمايد .
بهمين جهت است كه انسانهاى موفق به اخلاص در حقايق عالى انسانى مانند عدالت و علم از آن جهت كه نشان دهندهء واقعيات است و آزادى كه آدمى را مى تواند به مرحلهء اعلاى اختيار ( گرايش به خيرات و كمالات و انتخاب آنها ) برساند ، از بهترين صفات انسانى مانند مالكيت برخود و گذشت از خواسته‌ها و پديده‌هاى حيوانى و وفاء و صدق و نجابت و طهارت درونى برخوردار مى باشند - < شعر > شاد باش اى عشق خوش سوداى ما اى طبيب جمله علتهاى ما اى دواى نخوت و ناموس ما اى تو افلاطون و جالينوس ما < / شعر > مختصات اخلاص ارزشى باضافهء مختصى كه در بيان تفاوت ميان دو قسم اخلاص متذكر شديم ، مختصات ديگرى براى اخلاص ارزشى وجود دارد كه ما برخى از آنها را مطرح مى كنيم :