ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٧٣

از تو نزديكتر است .
معاويه : من بجهت خون عثمان با او مى جنگم و اوست كه قاتلان عثمان را در سپاهيان خود دارد ، به او بگوئيد : حق قصاص قاتلين را بما بدهد ، من اولين كسى از اهل شام خواهم بود كه با او بيعت خواهد كرد .
امير المؤمنين ( ع ) : مى دانيد معاويه چه كسانى را مى خواهد به خونخواهى عثمان بكشد سپس اشاره فرمود به جمعيتى در حدود بيست هزار نفر كه زره‌هاى آهنين پوشيده و فقط چشمان آنان ديده مى شد ، و همهء آنان مى گفتند : همهء ما در قتل عثمان شركت كرده‌ايم ، كسانى كه مى خواهند قاتلان عثمان را بگيرند و قصاص كنند ، ما را بگيرند » [١] آيا با اين وضع امير المؤمنين مى توانست دست يك يا چند نفر را بگيرد و براى قصاص به معاويه تحويل بدهد در صورتى كه : ١ - قاتلان حقيقى عثمان چنانكه متذكر شديم دو نفر بودند كه در روز حادثه كشته شده بودند . ٢ - آنانكه تحريك به قتل عثمان كرده بودند ، بيش از هزاران نفر از مسلمانان بودند . ٣ - اشخاص برجسته اى كه در اين تحريك شركت كرده بودند ، مبانى فقهى و قرآن را در نظر گرفته بودند . ٤ - ولى حقيقى خون عثمان معاويه نبوده است . ٥ - يك ادعاى حقوقى در باره قتل عثمان نمى تواند مجوز درهم ريختن جامعه و جنگ و پيكار با زمامدار كاملا قانونى آن جامعه بوده باشد . اين بود مقدمات و جريانات پيش از شروع جنگ صفين .
٤ ، ٩ - و أمّا قولكم شكَّا في أهل الشّام فو اللَّه ما دفعت الحرب يوما إلَّا و أنا أطمع أن تلحق بى طائفة فتهتدى بى و تعشو إلى ضوئى و ذلك أحبّ إلىّ من أن أقتلها على ضلالها و إن كانت تبوء بآثامها ( و اما اين كه مى گوئيد : تأخير در اقدام به نبرد بجهت شكى است كه در بارهء اهل

[١] شرح نهج البلاغهء ابن ابى الحديد ج ٤ از ص ١٦ تا ١٨ .