ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٣٩

همچون خورنده هر چه كه هست مى نگرد ، در چنين صورتى من گمان ميكنم كه تصوير درستترى از جهان خواهيم داشت . اگر هم زمان واقعيتى داشته باشد توجه كردن به اين كه اين واقعيت اهميتى ندارد ، نخستين منزل در راه حكمت است » . [١] آيا صريحتر از اين عبارات سراغ داريد كه يك متفكر علم پرست كه ضمنا اكثر سخنانش در بارهء ماوراى طبيعت نوعى حساسيت را نشان مى دهد ، بيان مى دارد كه اصول و مبادى و واقعيات اصيل اين جهان طبيعت در پشت پردهء آنست نكتهء قابل توجه اين كه راسل مى گويد : « حتى كر مادرزاد از يك لحاظ هم بر ما رجحان دارد و آن اين كه ما از زندگى در ميان يك عده كه صداى موسيقى طبيعت را بشنوند نيز محروميم و در حقيقت همهء ما در بارهء درك نتهاى طبيعت كر هستيم . استادى در كنار ما نيست كه آهنگ واقعى نتهاى طبيعت را شنيده و اقلا با ايما و اشاره ما را براى ادراك كيفيات ذاتى آنها راهنمائى كند » . اين جملات از شخصى مانند راسل واقعا شگفتانگيز است ، زيرا تا آنجا كه من با تأليفات اين شخص آشنائى دارم ، مى توانم بگويم : از نظر اطلاعات و آگاهى به تاريخ فلسفه و حكمت و اديان الهى و شخصيتهاى بسيار با عظمت اديان ، از اشخاص كم نظير است .
آيا او همهء اين مردان با عظمت را خيال پرور و فريب خورده تلقى كرده است آيا داد و فرياد اساتيدى بزرگ مانند ابراهيم خليل و موسى بن عمران و ديگر انبياى بنى اسرائيل و عيسى بن مريم و محمد بن عبد اللَّه ( ص ) و پيشوايانى مانند على بن ابي طالب ( ع ) و اولياء الهى مانند ابو ذرها و عرفائى مانند جلال الدين مولوىها نمى تواند ما را با آهنگ واقعى نتهاى طبيعت آشنا بسازد آيا قيافه اى جدىتر از قيافه‌هاى انسانى - ملكوتى اين اساتيد و رهبران انتظار داريم كه آهنگ واقعى نتهاى طبيعت را به ما بشنوانند آيا اين اساتيد و رهبران و مربيان در ارتباط با واقعيات طبيعت

[١] عرفان و منطق تأليف برتر اندراسل ترجمهء آقاى نجف دريا بندرى ص ٧٧ . اين عبارات به متن انگليسى تطبيق شده و ترجمهء آنها كاملا صحيح است .