تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٣٨٤ - بحثى در مفاد عنوان ابيات مورد نقد و تحليل كه مدلول امر بين امرين است

بودن صدور كارهاى معين از انسان ، با تكليف كه انسانها بايد آن را با قدرت وآزادى انجام بدهند ، سازگار نيست وچنين جبر وتكليف مخالف عدالت الهى است . ] وخداوند با باعظمتتر از آن است كه در قلمرو سلطه ى او چيزى واقع شود كه خلاف ارادهء او است .
اين بيان همان امر بين امرين است كه مى گويد : نيرو واعضاء وساير مواد ووسائل كار از خداوند وانتخاب كيفيت صرف نيرو وتصرف در اعضاء ومواد ووسائل كار ، از خود انسان است .
٢ - « عن على بن موسى الرضا عليه السلام ، ذكر عنده الجبر والتفويض ، فقال عليه السلام الا اعطيكم فى هذا اصلا لا تختلفون فيه ولا يخاصمكم عليه احد الا كسرتموه قلت : ان رأيت ذلك . فقال ان الله عز وجل لم يطع باكراه ولم يعص بغلبة ولم يهمل العباد فى ملكه ، هو المالك لما ملكهم والقادر على ما اقدرهم عليه فان ائتمروا بمعصيته فشاء أن يحول بينهم وبين ذلك فعل وان لم يحل وفعلوه فليس هو الذى ادخلهم فيه . » [١] ( در نزد امام رضا عليه السلام بحثى از جبر وتفويض بود ، آن بزرگوار فرمودند : آيا اصلى را به شما در اين مسئله نگويم كه اختلاف را از ميان شما بردارد وهر كس را كه در اين مسئله با شما خصومت بورزد ، مغلوبش كنيد ؟ گفتم اگر صلاح بدانيد بفرماييد .
فرمود : خداوند متعال از روى اكراه كسى را به اطاعت خود وادار نمى كند ومعصيت بندگان پيروزى بر ارادهء خدا نيست وهيچ يك از بندگانش را در ملك خود مهمل نگذاشته است ، هر چه كه بندگانش مالك هستند ، او مالك بوده وقدرت او ما فوق همهء قدرتهاى بندگان است .
پس اگر بندگانش در صدد اطاعتش بر آيند ، خداوند از اطاعت آنان جلو گيرى

[١] مصابيح الانوار ، ص ١٥١ نقل از عيون اخبار الرضا وتوحيد ، صدوق . .