تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ١٩٢ - تفسير ابيات

در بيان آن كه نقض عهد و توبه موجب بلا بود بلكه باعث مسخ است ، چنان كه در حق اصحاب مائدهء عيسى كه و جعل منهم القردة و الخنازير و اندرين امت مسخ دل باشد و به قيامت تن را صورت دل دهند
آيه
توضيح
در بيان آن كه نقض عهد وتوبه موجب بلا بود بلكه باعث مسخ است ، چنان كه در حق اصحاب مائدهء عيسى كه وجعل منهم القردة والخنازير واندرين امت مسخ دل باشد وبه قيامت تن را صورت دل دهند

((٢٥٩١)) نقش ميثاق وشكست توبه ها موجب لعنت بود در انتها
((٢٥٩٢)) نقص عهد وتوبهء اصحاب سبت موجب مسخ آمد واهلاك ومقت
((٢٥٩٣)) پس خدا آن قوم را بوزينه كرد چون كه عهد خود شكستند از نبرد
((٢٥٩٤)) اندر اين امت نبد مسخ بدن ليك مسخ دل بود اى ذو الفطن
((٢٥٩٥)) چون دل بوزينه گردد آن دلش از دل بوزينه شد خوار آن گلش
((٢٥٩٦)) گر هنر بودى دلش را زاختيار خوار كى بودى ز صورت آن حمار
((٢٥٩٧)) آن سگ اصحاب خوش بد سيرتش هيچ بودى منقصت زان صورتش
((٢٥٩٨)) مسخ صورت بود اهل سبت را تا ببيند خلق ظاهر كبت را
((٢٥٩٩)) از ره سر صد هزاران دگر گشته از توبه شكستن خوك وخر
آيه « ولَقَدْ عَلِمْتُمُ اَلَّذِينَ اِعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِي اَلسَّبْتِ فَقُلْنا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خاسِئِينَ ٢ : ٦٥ » (١) ( شما به تحقيق حال كسانى را از شما كه در روزهاى شنبه تعدى كردند ، دانسته‌ايد ما به آنان گفتيم : ميمونهاى پست شويد ) .
توضيح - اين آيه در بارهء حيله پردازى قوم يهود وارد شده است . آنان از شكار ماهى در روز شنبه ممنوع بودند ، براى اين كه كلاه شرعى درست كنند ، شنبه ها تور مى انداختند وماهىها به تور مى افتادند وروز يكشنبه آنها را در مى آوردند .
« قُلْ هَلْ أُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِنْ ذلِكَ مَثُوبَةً عِنْدَ الله مَنْ لَعَنَه الله وغَضِبَ عَلَيْه وجَعَلَ مِنْهُمُ اَلْقِرَدَةَ واَلْخَنازِيرَ وعَبَدَ اَلطَّاغُوتَ أُولئِكَ شَرٌّ مَكاناً وأَضَلُّ عَنْ سَواءِ اَلسَّبِيلِ ٥ : ٦٠ . » (٢)

(١) سوره البقره ، آيهء ٦٥ . .
(٢) سوره المائده ، آيهء ٦٠ . .