تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ١٣٧ - تفسير ابيات

واضح وروشن كرد ، آدام اسميت انگليسى بود كه در كتاب خود موسوم به ( كيفيت وعلل ثروت ملل اين مطلب را به تحقيقات انيقه نموده . » [١] مطالبى را كه اقتصاد دانان از زمان متفكر انگليسى در بارهء لزوم تقسيم كار بيان نموده‌اند از اين قرار بوده است :
١ - افزايش ثمرهء كار .
٢ - عدم اتلاف وقت .
٣ - به دست آوردن مهارت در كار تعيين شده براى فرد .
٤ - تعميم كار براى همهء افراد .
ملاحظه مى شود كه نتايج ١ و ٢ و ٣ خالص جنبه اقتصادى داشته وتنها شمارهء چهارم است كه نظر به خود انسان دارد ومى خواهد بىكارى وبطالت را كه بدترين بيمارى فرد واجتماع است ، با تقسيم كار منتفى بسازد . اما چه بسيارند كسانى كه در هر جامعهاى مبتلا به همين بيمارى بوده ، يا كار را طورى انتخاب مى كنند ويا كارى به آنان تحميل مى شود كه همان بيمارى صورت قانونى به خود پيدا مى كند . بهر حال نتايج مزبوره براى تقسيم كار حتمى ومطلوب است .
نكتهاى را كه جلال الدين متذكر مى شود ، خود انسانها را از درون ذات به كار وكوشش تحريك مى كند ومى گويد : حتى اگر چنين فرض شود كه فردى پيدا شود كه همهء مواد معيشت براى او فراهم باشد ، باز بايد جوهر كارى را كه در درون او نهفته است به فعليت بياورد ، زيرا او جزئى از انسانهاى ديگر است كه به كار آنان مستقيم يا غير مستقيم محتاج است وديگران نيز به آن كار مخصوص كه از دست او بر مى آيد ، نيازمند مى باشند .
اين نكته ناشى از همان اصل وحدت انسانها از نظر ماوراى طبيعى است كه بدون

[١] كيفيت وعلل ثروت ملل ، آدام اسميت ، نقل از اصول علم ثروت ملل . .