تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٣٠ - شرح آيات

تقواها، انت وليها و مولاها، و انت خير من زكاها خدايا! تقواى نفس مرا به آن ببخش، كه تو دوست و سرور و مولاى آنى، و بهترين كس براى پاكيزه كردن آنى». [٢] و در حديثى به جا مانده از امام صادق- عليه السلام- آمده است كه او در تفسير اين آيه گفت: «براى او آشكار كرد كه به چه كار بپردازد، و چه كار را ترك كند». [٣] [٩] نعمت عقل حقا نعمتى بزرگ است كه همچون آينه‌اى براى طبيعت به شمار مى‌رود، و آنچه از خير و شر و زشت و زيبا است در آن منعكس مى‌شود، و بزرگتر از آن خواست و اراده‌اى است كه به وسيله آن برگزيدن يكى از آن دو به توسط انسان صورت مى‌گيرد، و در نتيجه بشر به بلندترين كمال تجسم يافته در رستگارى مى‌رسد، مگر رستگارى رسيدن به آرزو و تحقق يافتن دورترين هدفها و خواسته‌ها نيست؟!/ ١٣٧ آرى چنين است. ولى آدمى چگونه به آن مى‌رسد؟ با تزكيه و پاكيزه كردن نفس و پاك كردن آن از انگيزه‌هاى شرّ و رسوبات شرك و وسوسه‌هاى شيطان.

«قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاها- هر كه آن را پاك كرد، رستگار شد.» گفتند: زكات به معنى رشد و افزايش است، و از آن است زكات زراعت به معنى افزايش حاصل آن، و تزكيه قاضى براى گواه كه سبب بالا بردن آن با تعديل است.

به نظر من اصل معنى زكات پاك كردن است، و چون شى‌ء پاك رشد و نمو پيدا مى‌كند، در صورتى كه شى‌ء پليد جز تيره‌بختى نتيجه ندارد، معنى زكات با تطهير ملازمه پيدا مى‌كند.

بعضى گفته‌اند كه بخشنده دستان عرب بر جاهاى مرتفع فرود مى‌آمدند تا