تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٧٤ - شرح آيات

راويان حكايت كرده‌اند كه: قريش با رسول اللَّه- صلى اللَّه عليه و آله- ديدار كردند و گفتند: اى محمد! بهتر است كه آنچه را كه مى‌پرستيم بپرستيم، و ما و تو در همه كارهايمان شريك يكديگر باشيم، پس اگر آنچه تو آورده‌اى بهتر از چيزى باشد كه در دست ما است، با تو شريك شده‌ايم و بهره خود را از آن به دست مى‌آوريم، و اگر آنچه در دست ما است بهتر از چيزى باشد كه در دست تو است، تو با ما شريك شده‌اى و بهره خود را خواهى گرفت، پس خداى عز و جل «قُلْ يا أَيُّهَا الْكافِرُونَ‌»، [١] را نازل كرد، و در روايتى ديگر چنين اضافه شده است كه: پس از او نوميد شدند/ ٤٠٤ و به آزار وى و يارانش پرداختند.

آشكار است كه ميدان دلالت آيه از اين حادثه گسترده‌تر است، چه نفى پرستش رسول نسبت به آنچه آنان مى‌پرستيدند، به معنى مبارزه با ارزشهاى جاهلى و خصلتهاى ستمگرانه ايشان است.

و كلمه «ما آنچه» در «ما تعبدون» هر چيز را كه جز خدا بپرستند شامل مى‌شود، خواه به صورت اشخاص تجسيم پيدا كرده باشد يا به صورت بتها و ارزشها، و بنا بر اين نفى «ما» وضوحى بيشتر و فراگيرتر از نفى «من آن كس» است و غير عاقل را نيز شامل مى‌شود.

[٣] آيا كافران در عبادت وجه مشتركى با مؤمنان دارند؟ هرگز ... آنان خدايى را مى‌پرستند كه به صورت كلّى با پروردگار جهانيان كه مورد پرستش مؤمنان است اختلاف دارد. آنان خدايى را مى‌پرستند كه در برابر نيروى شركا عاجز است و به تأييد ديگر شركا احتياج دارد، و تسلطى بر تدبير و اداره كردن كاينات ندارد، در صورتى كه مؤمنان پروردگارى نيرومند و مقتدر را پرستش مى‌كنند كه در برابر هيچ چيز ناتوان نيست، و پروردگارى جبّار و صاحب تسلط و تدبير كامل است.

پس آنچه كافران مى‌پرستند همان نيست كه مؤمنان مى‌پرستند، بلكه سخت با آن اختلاف و تفاوت دارد.