تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٤١ - شرح آيات

/ ١٤٨

تلاش و كوشش شما متفاوت است‌

شرح آيات

[١] نابينا اختلاف رنگها و فاصله‌ها را تشخيص نمى‌دهد، و آن كه حس چشايى يا بويايى او آسيب ديده، از تميز دادن تفاوت مزه‌ها يا بوها ناتوان است، به همين گونه شخص نادان از اختلاف چيزها خبرى ندارد، و هر چه بر دانش آدمى افزوده شود، شناخت وى از حدود چيزها و اختلاف آنها با يكديگر بهتر آگاهى حاصل مى‌كند، مثلا، آن كه كارشناسى در اقسام قماش است، از تفاوت نوعى پارچه با نوع ديگر به خوبى آگاه است، ولى نادان از اين كه چرا آنها با يكديگر تفاوت قيمت دارند بى‌خبر است و آيا چنين نيست؟

حق و باطل دو رنگ طبيعت است كه عالمان از تفاوت آنها آگاهند، و دشوارى در اين قضيه تنها عقلى نيست، چه هواى نفس نيز مخالف تمايز ميان حق و باطل است، پس اين يك مشكل نفسانى نيز هست، و آيات قرآن انسان را از خلط امور با يكديگر بيم مى‌دهد، پس به همان گونه كه شب غير از روز و نر غير از ماده است، به همان گونه هم كوشش و تلاش براى خير با كوشش براى شر تفاوت دارد.

/ ١٤٩ «وَ اللَّيْلِ إِذا يَغْشى‌- سوگند به شب كه مى‌پوشاند.» يعنى طبيعت را در تاريكى و آرامى خود غرق مى‌كند و آن را مى‌پوشاند.

[٢] و سوگند به روز كه با روشنى و فعاليت و گرماى خود پيدا مى‌شود.

«وَ النَّهارِ إِذا تَجَلَّى‌- و روز در آن هنگام متجلّى مى‌شود.» [٣] كودك دختر، از آن هنگام كه ناخنهايش هنوز نرم است، چنان دوست دارد كه با عروسكها بازى كند و آنها را همچون فرزندان خود بداند، و از