تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٨٤ - شرح آيات

بالاى تپه‌هاى مكه در غار حراء با رسيدن بانگ زنگدار وحى: بخوان اى محمد به نام پروردگار آفريننده‌ات‌ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ‌ شكافت.

سوگند به لحظه بيرون زدن خون از شاهرگهاى سبط شهيد پيامبر (ص) در كربلا براى برانگيخته شدن انقلاب حق در برابر تاريكى جاهليت و جريان يافتن پيروى از راه حق بار ديگر.

سوگند به همه لحظه‌هاى شكفتگى و رهايى در جريان پيشرفت بشر پس از متراكم شدن تاريكيهاى ستم و نادانى و سركوبى و گمراهى.

سوگند به فجر عدالت فراگير با ظهور خورشيد تازه كننده رسالت اسلام،/ ٨٧ امام مهدى منتظر (عجل اللَّه تعالى فرجه، كه خدا وعده كرده است كه به او دين حق خود را آشكار و بر همه پيروز خواهد كرد، هر چند مشركان را خوش نيايد).

سوگند به همه اين لحظه‌هاى گرانبها و قاطع: كه حق پيروز خواهد شد، و اين كه خدا در كمين ستمكاران است.

[٢] پس از دو شب تلاش پياپى، و كار سخت، و تحمل رنج سفر و طواف و سعى كردن در خانه خدا، و توقف در عرفه و سپس در مزدلفة، پس از همه اين كوششها و رنجها سپيده‌دم عيد مبارك فرا مى‌رسد، تا سرهاى حاجيان با انگشتانى از نور رحمت و بركات آن مسح و جايزه بزرگ ايشان داده شود.

با آن كه شبهاى دهگانه مقدم بر فجر است، هدف از آنها همين فجر است، و به همين سبب در آيه فجر بر آنها پيشى يافته است، تا بدانى كه پايان سختى آسانى است، و اين كه شبهاى جهاد و صبر و پايدارى بر ستم ستمگران به فجر پيروزى آشكار و بزرگ به فرمان خدا پايان مى‌پذيرد، به همان گونه كه پايان شبهاى حج فجر عيد است.

«وَ لَيالٍ عَشْرٍ- و سوگند به شبهاى دهگانه.» گفته‌اند كه ليال از آن جهت بدون مقدم بودن الف و لام بر آن آمده است تا دليل بر بزرگى آنها بوده باشد، آرى چنين است، و شب تلاش و رنج دراز است به همان گونه كه شب چشم به راه بودن و انتظار نيز دراز است، و شبهاى مؤمنان‌