تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٢٣ - شرح آيات

در آن حشرات از جاهاى خويش و درندگان از كنامهاى خود بيرون مى‌آيند، و بد كاران در آن به بيهوده كارى و تبهكارى مى‌پردازند.

[٤] آيا جادوگرى را حقيقتى است و اگر هست آن چيست؟ چنان مى‌نمايد كه در آن حقيقتى است، و على رغم عواملى كه در آن دخالت مى‌كند به صورت كامل شناخته نشده است، و از جمله اين عوامل است بعضى از قوانين طبيعى كه هنوز شناخته نشده و ممكن است كاملا وسيله انجام سحر بوده باشد، همچون جيوه‌اى كه جادوگران فرعون در شبه ريسمانهاى خود قرار مى‌دادند، و با گرمى آفتاب آنها را به حركت در مى‌آورد، و ممكن است گاه حقيقت آن قوت روح در نزد جادوگر بوده باشد يا به خدمت گرفتن ارواح شرير، و هر چه بوده باشد، تسليم شدن به سحر و تأثيرات آن جايز نيست، بلكه مبارزه با آن از طريق توكل بر خدا و پناه جستن از او ضرورت دارد.

«وَ مِنْ شَرِّ النَّفَّاثاتِ فِي الْعُقَدِ- و از شرّ زنان دمنده در گرهها.» در قديم پير زنان به كار جادوگرى مى‌پرداختند، و مردمان و مخصوصا زنان را فريب مى‌دادند، و اين حالت انگيزه ترس در بسيارى از كسان مى‌شد و لازم مى‌آمد كه از آن جادوگران به خدا پناه برند.

بعضى از مفسران گفته‌اند: مقصود از النّفّاثات فى العقد: زنانى است كه با افكار منفى خويش در عقد عزم ارادى مردمان مى‌دميدند. ولى بيشتر مفسران مراد از آن را زنان جادوگر دانسته‌اند، و اين گفته با سبب نزول آيه در اين سوره نزديكتر است، ولى آنچه در روايتها در اين خصوص آمده قابل قبول نيست، زيرا كه مخالفت با نزول آن در مكه است، و همچنين با عصمت رسول اللَّه سازگارى ندارد و با اين كه او از سحر بيزار بوده است.

[٥] گاه اسباب خطرهايى كه متوجه انسان مى‌شود، سببهاى معقولى است كه اگر شخص از آنها آگاه شود امكان پرهيز كردن از آنها وجود دارد، مگر حسد كه سبب آن حالتى در نفس شخص حسود است، و/ ٤٦٠ پرهيز كردن از آن در هنگامى كه سبب اساسى دشواريها و خطرهاى محيط بر شخص شده دشوار است، ولى آيا