تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٨ - شرح آيات

نداريم.

و براى آن كه شناخت ما نسبت به خدا و تسبيح كردن ما براى او افزايش يابد، بندهايى از كتاب «علم آدمى را به ايمان خواند» نوشته دانشمند امريكايى، كريسى موريسون، رئيس فرهنگستان علوم در نيويورك را در اين جا نقل مى‌كنيم كه در آن اشاره به بعضى از آيات و نشانه‌هاى خدا در طبيعت شده است

«پرندگان غريزه بازگشت به زادگاه خود دارند، و به همين سبب فلان پرنده كه در جايى در شمال امريكا براى خود لانه ساخته، در فصل پاييز به طرف جنوب مهاجرت مى‌كند، ولى در بهار سال بعد به لانه قديمى خود باز مى‌گردد. و در ماه سپتامبر گروه‌هاى بزرگى از پرندگان ما به جنوب مهاجرت مى‌كنند و گاه نزديك ١٥٠٠ كيلومتر از زادگاه خود دور مى‌شوند، ولى هرگز راه خود را گم نمى‌كنند.

و زنبور عسل، هر اندازه باد به شدت بوزد و وضع گياهان و درختان را تغيير دهد، كندوى خود را گم نمى‌كند، و/ ٣٨ اين همه دليل بر ديد قوى آن است، و ناگزير بايد گفت كه بعضى از حشرات چشمهايى دارند كه ديدنيها را براى آنها همچون ذره‌بين بزرگ مى‌كند كه ما از مقدار قدرت آن آگاهى نداريم، و بازها از چشم شبيه دوربين برخوردارند.

زنبورهاى عسل كارگر، در كندوهاى تازه حجره‌هايى به حجمهاى مختلف مى‌سازند: كوچك براى كارگرها، بزرگتر از آن براى زنبوران نر، و حجره خاصى براى ملكه‌هاى باردار. ملكه تخمى بارور ناشده در هر غرفه مخصوص زنبوران نر مى‌گذارد، و تخمى بارور شده در غرفه‌هاى فراهم آمده براى زنبوران كارگر ماده، و ملكه‌هاى منتظر و كارگران ماده‌اى كه پس از مدتها انتظار كشيدن براى ورود نسل جديد زنبوران، آمادگى آن پيدا كرده‌اند كه با جويدن عسل و فراهم آوردن مقدمات هضم به خوراك دادن به زنبوران كوچك بپردازند، و سپس در مرحله معينى از تطوّر نر و ماده‌ها از جويدن و مقدمات هضم فراهم كردن باز ايستاده‌اند ... و ماده‌هايى كه به اين صورت در آمده‌اند كارگر مى‌شوند». [١٥]