تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٨٥ - شرح آيات

هميشه با تلاش و كوشش فراوان و نگرانى و انتظار آميخته است و به همين جهت دراز مى‌نمايد.

و بعضى گفته‌اند: اين شبها اشاره به ده شب آخر ماه رمضان است كه شبهايى با عظمت است.

[٣] سوگند به جفت و طاق، به روز عيد قربان و روز عرفه پيش از آن، و به عبادتهايى كه در آنها صورت مى‌گيرد:/ ٨٨ عبادتهاى جفت همچون نمازهاى دو ركعتى و چهار ركعتى، و عبادتهاى فرد همچون نماز مغرب.

سوگند به هر جفت، و به هر چيز تك و تنها، پس خيالت به هر جا كه رو كند جز طاق يا جفت نمى‌بيند، به همه اينها سوگند كه خدايت در كمين است.

«وَ الشَّفْعِ وَ الْوَتْرِ- و سوگند به جفت و طاق.» [٤] آيا توفيق رفتن به حج را يافته‌اى، يا به ياد «إفاضه» افتاده‌اى كه سيل حاجيان از عرفات، پس از عبور از دره‌ها و گذشتن بر كتفهاى تپه‌ها، تكبير و تهليل گويان، به سوى مزدلفة روانه مى‌شوند، در حالى كه از همه نشانه‌ها و علامتهاى مشخص خود جدا شده‌اند: سرهاى برهنه، پوشيده در لباس ساده احرام، كه در برابر خود هدف يگانه‌اى دارند و مى‌خواهند به آن برسند كه همانا رضاى پروردگارشان است؟

به حق بايد گفت كه اين گذرگاه يكتاپرستى و يگانگى و پرهيزگارى و رحمت است ... اگر در آن ساعتها قادر بر آن باشى كه خود را از مؤثرات اين سير شبانه تهى سازى و به آن از بيرون نگاه كنى، چيزى عجيب را مشاهده خواهى كرد: چنان خواهى ديد كه گويى زمين و آسمان در سيرند، و اين كه خود شب نيز با تو در گردش و سير و راهپيمايى همراه است.

«وَ اللَّيْلِ إِذا يَسْرِ- و سوگند به شب در آن هنگام كه سير مى‌كند.» سوگند به آن شب فراموش ناشدنى: كه راه حق پيروز مى‌شود، زيرا كه خدا در كمين طاغيان و طاغوتان است.

گفته‌اند كه: مراد از «يسر» آن است كه در آن سير مى‌شود چنان كه نيز