تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢١٧ - شرح آيات

محمد! و به خدا سوگند كه مى‌دانى شماره مجلسيان هيچ كس بيش از شماره افراد مجلس من نيست، و در اين هنگام آيه نازل شد كه: فليدع ناديه. [١٠] نيز از ابن عباس روايت شده است كه اين آيه درباره ابو جهل هنگامى نازل شد كه ابن مسعود پس از تلاوت سوره الرحمن بر قريش، با چشم گريان نزد پيغمبر آمد، پس جبرييل بشارت پيروزى را براى رسول اللَّه- صلى اللَّه عليه و آله- آورد، و ديگر كار ابن مسعود آن بود كه در روز بدر بر ابو جهل گذشت كه با مرگ دست در گريبان بود، پس بر سينه‌اش نشست تا سر او را از تن جدا كند، و ابو جهل به او گفت: بر جايگاه بلندى نشسته‌اى، پس ابن مسعود در پاسخ او گفت: اسلام برتر است و هيچ چيز برتر از او نخواهد بود، و چون سرش را از تن جدا كرده، آن را بر روى زمين مى‌كشيد و بدين گونه مژده جبرييل تحقق پيدا كرد و آيه در دنيا پيش از آخرت تأويل شد.

[١٩] در پايان سوره قرآن مردمان را از فرمانبردارى گردنكشانى نهى مى‌كند كه به مال و معرفت خويش اظهار بى‌نيازى كردند، و فرمانبردارى از ايشان عصيان نسبت به خدا به شمار مى‌رفت، و به شرك آشكار يا پنهان شبيه بود، و به همين سبب اطاعت كردن از ايشان انسان را از نزديكى به خداوند متعال محروم مى‌سازد.

«كَلَّا لا تُطِعْهُ وَ اسْجُدْ وَ اقْتَرِبْ‌- هرگز فرمان او را مبر و سجده كن و نزديك شو.» هنگامى كه انسان به طاغيان مال و علم، با همه فريبكارى و گمراه كنندگى و ترسناكى كه دارند كفر مى‌ورزد، استقلال خود را كه جوهر انسانيت است باز پس مى‌گيرد، و خود را آماده سجده كردن و از راه سجود به خدا نزديك شدن مى‌سازد.

/ ٢٣٠ آيه ما را راهنمايى مى‌كند به اين كه: سجود وسيله عروج انسان به سوى خدا است، و چون سجده كرد به خدا نزديك مى‌شود. مگر ذات انسان فقر و ناتوانى‌