تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢١٨ - شرح آيات

و خوارى نيست، و آيا آدمى اين حقيقت را در هنگام سجده كردن احساس نمى‌كند كه پيشانى را با فروتنى و خوارى بر زمين مى‌نهد؟ و چون آدمى حقيقت نفس خويش را بازشناسد، حجاب كبرى كه او را از شناختن پروردگارش جدا مى‌كند از ميان مى‌رود، و متوجه مى‌شود كه فيض نور او همه قلبش را فرا گرفته است، و به همين سبب در اثر روايت شده از پيامبر- صلى اللَّه عليه و آله- آمده است كه

«نزديكترين فاصله ميان بنده و پروردگارش در زمانى است كه سجده مى‌كند». [١١] از امام رضا- عليه السلام- روايت شده است كه گفت: «نزديكترين فاصله ميان بنده و پروردگارش در زمانى است كه سجده مى‌كند، و اين از گفته خداى عز و جلّ است كه وَ اسْجُدْ وَ اقْتَرِبْ‌- سجده كن و نزديك شو». [١٢] و فقها سجده كردن هنگام تلاوت اين آيه را واجب شمرده‌اند، و سجده كردن در سورة العلق را يكى از چهار جا شمرده‌اند كه سجده كردن در آنها واجب است، و سه جاى ديگر در اين سوره‌ها است: «الم السجدة» و «فصّلت» و «النجم».

و از امير المؤمنين- عليه السلام- روايت شده است كه گفت

«سجودهاى واجب در چهار جا است: «الم» و «حم تَنْزِيلٌ مِنَ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌» و «النجم» و «اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ‌».

اما ذكر سجده، كه گفته‌اند امام صادق- عليه السلام- در سجده خود مى‌خوانده، چنين است: «لا اله الا اللَّه حقا حقا، لا اله الا اللَّه ايمانا و تصديقا، لا اله الا اللَّه عبودية و رقا، سجدت لك يا رب تعبّدا و رقّا، لا مستنكفا و لا مستكبرا بل أنا عبد ذليل خائف مستجير، و سپس سر را برمى‌داشت و تكبير مى‌گفت». [١٣]