تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٠٢ - زمينه كلى سوره

/ ٤٣٥

زمينه كلّى سوره‌

آيا خدا را نسبى است، و كتاب خدا براى علماى ژرف انديش در ميدان توحيد چه چيز فراهم آورده است؟ و چگونه مى‌تواند چند كلمه مختصر بصيرتهاى وحى را در شناخت خدا تلخيص كند و ثلثى از قرآن مجيد به شمار رود.

آرى. سوره اخلاص پروردگار ما را به توحيد منسوب مى‌كند و تشنگى ژرف انديشان را در آخر الزمان فرو مى‌نشاند، و هدايت كتاب آسمانى را در حقايق عرفان به اختصار بيان مى‌كند.

به ما فرمان مى‌دهد كه با صراحت و پاكيزگى بگوييم: خدا يگانه است.

آيا معنى احديت و يگانگى چيست؟ سوره مى‌گويد اللَّهُ الصَّمَدُ خدا پر است و جوف و اجزاء ندارد، و چون از تأويل صمد جويا شديم، آيه پس از آن مى‌گويد لَمْ يَلِدْ وَ لَمْ يُولَدْ پس نه پاره‌اى از بيرون او به او داخل مى‌شود، و نه چيزى از او به بيرون از او مى‌رود، و چون بپرسى كه: حقيقت احديت و صمديت چيست، و اين كه از زاد و ولد برتر و بركنار است، آيه پايانى حقيقت آن را چنين بيان مى‌كند: او نه شبيه است و نه نظير، و اگر پدر مى‌بود پسرش شبيه و همتاى او مى‌شد، و همچنين اگر مولود مى‌بود، والد او برتر يا مساوى او مى‌شد. منزه است از اين كه همجنس و شبيه آفريدگان خود باشد.