تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٩ - شرح آيات

آن كيست كه كار زنبور عسل را مقدر و اين حيوان را به آن هدايت كرده است، و آن كيست كه به مرغان تهيه روزى را آموخته، و هر موجود زنده‌اى را به آنچه شايسته و مقدر شده براى آن است هدايت كرده است؟ آيا خدا نيست؟ پس سبحان ربى الاعلى.

بهتر است به داستان عنكبوت آبى گوش كنيم، نويسنده مذكور مى‌گويد

«يكى از گونه‌هاى عنكبوت آبى براى خود لانه‌اى به شكل بالون از رشته‌هاى تار عنكبوت مى‌سازد، و آن را به چيزى زير آب مى‌آويزد، سپس با مهارت حباب هوايى را زير مويى در بدنش نگاه مى‌دارد و آن را به زير آب مى‌برد، و از دهانه زير لانه به داخل آن رهايش مى‌كند، و اين كار را چندان ادامه مى‌دهد تا بالون لانه پر از هوا متورم شود باد كند. سپس در آن به تخم گذاشتن و بچه آوردن مى‌پردازد و ديگر بيم آن ندارد كه باد بوزد و لانه را از جا بكند. و در اين جا مشاهده مى‌كنيم كه عنكبوت با عمل بافتن و مراعات نكات لازم چگونه به انجام وظيفه خود و آوردن نوزاد مى‌پردازد.

/ ٣٩ خدا بدين گونه براى اين جانور يا آن گياه آنچه را كه به صلاح آن است مقدر مى‌كند و سپس راه رسيدن به هدف را با الهام به او مى‌آموزد، پس سبحان ربنا الاعلى، ولى اين اختصاص به جانور يا گياه تكامل يافته ندارد، بلكه ياخته‌ها نيز مشمول اين تقدير و هدايت الاهى هستند. مؤلف مى‌گويد

«هر ياخته كه در موجودى زنده به وجود مى‌آيد، بايد خود را چنان كند كه در جايگاه مناسبى كه براى آن مقدر و تعيين شده قرار گيرد، مثلا به صورت پاره‌اى از گوشت درآيد، يا جزئى از پوست يا ميناى دندان شود، يا مايع شفاف درون چشم را بسازد، و براى اين منظور بايد با هدفى كه براى آن مقدر شده است سازگارى پيدا كند، تصور اين امر دشوار است كه ياخته‌اى دست راست يا چپ داشته باشد، ولى يكى از ياخته‌ها جزئى از گوش راست مى‌شود، در صورتى كه يكى ديگر بايد جزئى از گوش چپ باشد، و صدها هزار ياخته چنان به نظر مى‌رسد كه هر يك موظف است آنچه را كه شايسته است در وقت درست و در مكان صحيح انجام‌