تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢١٤ - شرح آيات

است كه دنيا و آنچه در آن است در چشم وى كوچك مى‌شود، و به همين سبب/ ٢٢٦ اسلام به ما فرمان داده است كه در هنگام هجوم سختيها و دشواريها به ديدار گورستانها برويم، چه هر كس كه مرگ و ناراحتيهاى آن را در خاطر خود مجسم كند، مشكلات زندگى در چشم وى آسان مى‌نمايد.

به همين سبب پروردگار در اين جا ما را به بازگشت به خدا فرمان داده است، چه آرمانى‌ترين درمان براى سركشى نفس است.

«إِنَّ إِلى‌ رَبِّكَ الرُّجْعى‌- هر آينه بازگشت به پروردگار تو است.» [٩] و سپس سياق به بيان بعضى از كارهاى گردنكشان مى‌پردازد.

«أَ رَأَيْتَ الَّذِي يَنْهى‌- آيا آن كس را ديدى كه نهى مى‌كند،» در اين كار انديشه كن، چه بر انسان لازم است كه به فطرت خويش باز گردد و آن را در امور مردم داور قرار دهد.

[١٠] آيا مى‌بينى كه چگونه راه نيكى را مى‌برد، و بنده را از نزديك شدن به پروردگارش باز مى‌دارد.

«عَبْداً إِذا صَلَّى‌- بنده‌اى را كه نماز مى‌گزارد.» نماز گزاردن و بندگى كردن و به خدا پناه بردن از ساده‌ترين حقوق آدمى است، و به دم زدن و خوراك خوردن و در جايى ساكن شدن مى‌ماند، پس چگونه بعضى از مردم جرأت آن مى‌كنند كه اين حق را از ديگران سلب كنند؟ يقينا چنين كارى بزرگترين گناه است، و نهايت گمراهى را نشان مى‌دهد كه ممكن است كسى از مالدار شدن و طغيان كردن به آن برسد.

[١١] ممكن است عمل شنيع بازداشتن كسى را از نماز و راز و نياز كردن با خدا كه ساده‌ترين حق او است، شخصى از آن روى بر خود روا شمارد كه آن نماز را باطل بداند يا سببى ديگر براى آن تصور كند، ولى در اين فكر نمى‌كند كه اگر آن نماز درست باشد، و بنده نمازگزار بر راه راست برود، آن نهى كننده از روى هوا و هوس به چه جنايت بزرگى دست زده است! «أَ رَأَيْتَ إِنْ كانَ عَلَى الْهُدى‌- چه گويى اگر اين بنده بر راه راست‌