تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٨٦ - شرح آيات

[٣] چون نصر و پيروزى از جانب خدا است، بر ما است كه در برابر آن سپاسگزارى كنيم، و به تسبيح و تقديس خداوند متعال بپردازيم، و از اين راه دلهاى خود را از وسوسه‌هاى شيطانى كه در ايام آزمايش گرفتار آنها بوده‌اند پاك كنيم، چه كسانى هستند كه چنان گمان مى‌كنند كه خداى تعالى خلف وعده كرده يا قدرت بر پيروزى و نظاير آن ندارد كه قرآن كريم اين شك و گمان را به زلزلة و تزلزل تعبير كرده و گفته است وَ زُلْزِلُوا حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتى‌ نَصْرُ اللَّهِ أَلا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِيبٌ‌. [٦] اينك نصر رسيد، پس بهتر آن است كه با آبهاى آن آثار شكست را بشوييم و به تسبيح خدا بپردازيم.

سپس بايد دانست كه نصر نيز همچون شكست آثارى منفى همچون غرور و تكبر و خود بزرگ بينى و تجاوز از حدّ اعتدال دارد، و به ميانجيگرى ايمان به خدا و يقين بيشتر امكان سيطره پيدا كردن بر اين صفات نكوهيده وجود دارد ... و به همين جهت خداوند متعال به تسبيح و حمد فرمان داده و گفته است

«فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ‌- پس به ستايش پروردگارت تسبيح گوى باش،» مؤمن از هر پيشامد و نمود وسيله عروجى براى روح خود فراهم مى‌آورد، و با آن به تكامل نفس خويش و پرورش دادن صفات خير در آن مى‌پردازد، و پيروزى يكى از حوادثى است كه در نفس بشرى تأثير شديد دارد، و به همين سبب شخص مؤمن آن را وسيله‌اى براى شناختن پروردگار خويش و نزديك شدن به او قرار مى‌دهد.

تسبيح به معنى تقديس و منزه و پاك دانستن خدا از صفات آفريدگان و احاطه پيدا كردن علم ايشان به او است، در صورتى كه حمد به معنى ستودن خدا به نامهاى نيكو است و آنچه در آنها از صفات جلال و جمال وجود دارد، و از آن روى تسبيح را بر حمد مقدم داشته است كه در اثبات صفتى براى خدا گاه انديشه‌اى‌