تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٠٨ - شرح آيات

خواندن وضوحى بيشتر از شنيدن دارد، زيرا كه سبب ايجاد عمل متقابلى است ميان انسان و نصّى كه بر وى خوانده مى‌شود كه بسيار بيشتر از گوش دادن محض به آن است، و شايد كتاب پروردگار ما به همين جهت به نام قرآن خوانده شده است.

ولى قرائت به صورت كلى مطلوب نيست، بلكه در مورد آنچه به نام خدا آغاز مى‌شود چنين است، براى چه؟ چرا كه نام خدا هدف از خواندن را محدود و معين مى‌كند. اين خواندن براى دست يافتن به برترى بر مردمان و در خدمت گردنكشان بودن و گمراه كردن مردمان ساده لوح نيست، بلكه براى تزكيه نفس و خدمت كردن به ايشان و هدايت همگان صورت مى‌گيرد.

/ ٢٢١ در آن هنگام كه علم- و وسيله آن قرائت- به نام خدا باشد، پادشاهان را خواهى ديد كه بر در خانه‌هاى علما و دانشمندان صف كشيده‌اند و مردمان در پيرامون ايشان گرد آمده‌اند، و پادشاهان ايشان را در مبارزه‌هاى خود بر ضد نعمت پرستان و مستكبران سرپرستى مى‌كنند.

[٢] و خدا آدمى را از علقه، يعنى از خونى بسته، آفريد و پيش از آن او را به صورت آبى پست آفريده بود و سپس چندان بزرگش داشت كه بر بيشتر آفريده‌هاى او برترى يافت. چه انتقال و تفاوت عظيمى ميان حالت همچون خون بسته و ميان انسانى وجود دارد كه استوار بر روى گامهاى خويش پيش مى‌رود؟! هر كس اندكى از آفرينش آدمى و آيات بزرگى كه خدا در جان و تن او قرار داده است آگاه باشد، ناگزير از اين انتقال عظيم مبهوت خواهد شد، آيا چنين نيست؟ ولى اكنون انتقال بزرگترى چشم به راه او است، كه اين بار لازم است انتقال با عزم و اراده خود انسان و رحمتى از پروردگار او صورت پذير شود. و آن انتقال تمدنى از حالت انسان بى‌سواد به حالت انسانى است كه به نام پروردگار خويش مى‌خواند، و شايد آيه بدين سبب آمده باشد كه ما را به ياد اصل آفرينش انسان بياندازد.

«خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ عَلَقٍ‌- آدمى را از خون بسته آفريد.» هر كس در قدرت انسان براى عروج به پايگاههاى بلند شك داشته باشد،