تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٩٣ - شرح آيات
«وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ- و خدا بدانچه مىكنيد آگاه است.» قتاده گفت: اين آيه در مورد مجالس ذكر نازل شد، بدين معنى كه چون (پارهاى مؤمنان) مىديدند كسى به مجلس درآمد به همنشينى خود نزد پيامبر خدا (صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم) بخل مىورزيدند (و جا براى تازه وارد نمىگشودند)، از اين رو خداى تعالى به آنان فرمود كه براى يكديگر جاى باز كنند. و مقاتل بن حيّان گفت: اين آيه روز جمعه نازل شد، و آن روز پيامبر خدا (صلّى اللَّه عليه و سلّم) در صفّه نشسته بودند، و در آنجا مهمانان بودند و حضرتش اهل بدر را از مهاجران و انصار را گرامى مىداشت، پس مردمى از اهل بدر آمدند در حالى كه گروهى در نشستن در جايها بر آنان پيشى گرفته (و جايها را پر كرده) بودند، ناگزير اينان پيرامون پيامبر خدا (صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم) ايستادند و گفتند: السّلام عليكم ايّها النبى و رحمة اللَّه و بركاته: سلام و رحمت خدا و بركات او بر شما باد، اى پيامبر، پس پيامبر (صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم) به آنان پاسخ سلام داد، سپس به حاضران شلام گفتند و مجلسيان به آنان جواب دادن. آن گاه بر پاى ايستادند و منتظر ماندند كه جايى براى آنان گشوده شود، پيامبر (صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم) دانست كه سبب بر پا ايستادن آنان چيست، امّا جايى براى آنان باز نشد و اين رفتار بر پيامبر (صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم) گران آمد، از اين رو به مهاجران و انصارى كه پيرامونش نشسته بودند/ ١٧١ و جز اهل بدر بودند گفت: اى فلان! بايست، و تو، اى فلان! و هم چنان آنان را به شماره مهاجران و انصار بدرى كه پيرامونش ايستاده بودند از جاى بلند كرد. اين امر بر كسانى كه ايشان را از جاى خود بلند مىكرد گران آمد و پيامبر (صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم) اين ناخوشايندى را در چهره آنان خواند، آن گاه منافقان گفتند: آيا شما نيستيد كه ادّعا مىكنيد رفيقتان ميان مردم به عدالت رفتار مىكند؟ به خدا سوگند ما نديديم كه بر اين گروه عدالتى كرده باشد. جمعى كه به مجلس او دير آمده و خوش داشتند نزديك پيامبر خود نشينند، جايهاى اينان را گرفتند! ... آن گاه به ما ابلاغ شد كه پيامبر خدا (صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم) گفت
«خداوند رحمت كند كسى را كه براى برادرش جاى گشايد» پس از آن مردم