تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٦٣ - شرح آيات
بطور كلّى از بارزترين ويژگيهاى اخلاقى و رفتارى است كه زن به ورطه آنها فرو مىافتد، پس موقعيّت حسّاس زن در اجتماع مسلمان او را در دستيابى بر شخصيّتها و آبروى ديگران مؤثرتر و با نفوذتر قرار داده، هم چنان كه زن تيز احساس است و به هر مردى كه بدون قصدى هم به وى بنگرد گمان بد مىبرد.
مشهورترين مفسّران اتّفاق نظر دارند بر اينكه مراد از «بَيْنَ أَيْدِيهِنَّ وَ أَرْجُلِهِنَ» كودك است از آن رو كه وى بين دست و پا قرار مىگيرد و در ميان اين دو اندام پرورش مىيابد و شير مىخورد.
«وَ لا يَعْصِينَكَ فِي مَعْرُوفٍ- و در يك كار نيك نافرمانى نكنند.» بلكه كاملا و بطور مطلق تسليم رهبرى مكتبى باشند، از آن رو كه اين رهبرى سلطه شرعى و ولىّ بزرگتر در اجتماع مسلمان است. پس بر زن جايز نيست كه براى كسى، هر كه باشد (شوهر يا پدر يا برادرش) ولايتى برتر از ولايت رهبرى خود قرار دهد، يا گر چه در يك كار نيك و معروف از رهبرى نافرمانى كند.
معروف (- كار نيك) عموم واجبات و خيرات است، امام ابو عبد اللَّه صادق (ع) گفت «آن چيزى است كه خداوند بر آن زنان واجب ساخته، از نماز و زكات و آنچه از كارهاى خير كه به آنان امر كرده است»، [٢٧] و شايد بتوانيم از گفته او «فى معروف- در يك كار نيك» استنباط كنيم كه مراد ولايت حقيقى براى رهبرى و قيادتى است كه در حدود ولايت خدا واقع شده، پس- از باب جدل- اگر به زنى فرمان داده شود كه غير كار نيك كند پيروى از چنين فرمانى بر او جايز نيست، بلكه نافرمانى او در آن مورد بهتر است، و اين امر در رهبريهاى نامعصوم احتمال دارد.
اين خصوصيّاتى كه اسلام به عنوان شروط بيعت با رهبرى مكتبى بر زن واجب ساخته است اهتمام دين را نسبت به زن نشان مىدهد، زيرا صلاح اجتماع بر پايه صلاح زن نهاده شده. و هر گاه زنان مؤمن اين شروط را بپذيرند و بدان ملتزم و
[٢٧] - نور الثقلين، ج ٥، ص ٣٠٨.