تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٢٥ - شرح آيات
/ ٣٩٠ اين چنين در حديث منقول در كتاب الدعائم عن على (عليه السلام) آمده است كه گفت: «حكم (قضاوت) و اجراى حدود و نماز جمعه جز براى امام يا كسى كه امام او را مىگمارد درست نيست.» [٣٨] همچنين سماعة در موثّقه از امام صادق (عليه السلام) روايت كرد كه گفت: درباره نماز جمعه از ابى عبد اللَّه (صادق عليه السّلام) پرسيدم، گفت: «با امام (منصوص) دو ركعت است، و امّا كسى كه به تنهايى (فرادى) مىخواند چهار ركعت است، و گر چه دسته جمعى بخوانند». [٣٩] در خبر منقول از امام رضا (عليه السّلام) آمده است كه گفت: «اگر پرسنده گفت: چرا نماز جمعه در صورتى كه با امام باشد دو ركعت شده و اگر با غير امام باشد دو ركعت دو ركعت (چهار ركعت)؟ گفتهاند به عللى چند، از جمله: اين كه انسان از راه دور به نماز جمعه مىآيد و خداوند عزّ و جلّ دوست دارد به سبب رنجى كه در رساندن خود متحمّل شدهاند، مراسم نماز را بر آنان سبكتر سازد، و از جمله
اين كه امام آنان را براى خطبهها متوقّف نگاه مىدارد، در حالى كه ايشان منتظر نمازند و هر كس منتظر نماز باشد چنان است كه در حال گزاردن نماز تمام و كامل است، و از جمله: اين كه روز جمعه عيد است و نماز عيد دو ركعت است، و به جاى دو خطبه قصر نشده. پس اگر پرسنده گفت: قرار دادن خطبه براى چيست؟
گفتهاند: زيرا جمعه قرارگاهى عام است و خداوند خواسته است وسيله و سببى براى امام باشد كه مردم را اندرز دهد و به طاعت تشويق كند و از نافرمانى و معصيت بترساند و آنان را بر آنچه به مصلحت دين و دنياشان مىداند موافق سازد و از آنچه بر او درآمده، از ايمنى از خطرهايى كه سود و زيانى در آنها دارند آگاه كند.
پس اگر پرسنده گفت: چرا دو خطبه قرار داده؟ گفتهاند: براى اين كه يكى براى حمد و ثنا و تمجيد و تقديس خداى تعالى باشد و ديگرى براى حوايج و عذرها و
[٣٨] - موسوعة جواهر الكلام، ج ١١، ص ١٥٨، چاپ دوم.
[٣٩] - همان مأخذ، ص ١٦٠.