آشكار آفريدگان خود دانا نيست بلكه نسبت به باطن و امور نهانى آنها نيز بينا و آگاه است و دانش او به جزئيات و امور پنهان و نهفته نفوذ مى‌كند و راه مى‌برد.

«وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ- و خدا به هر چه كنيد نيك بينا و آگاه است.» (خدا) ظاهر كار را مى‌داند، هم چنان كه صاحب و كننده كار را مى‌بيند و مى‌شناسد، و انگيزه‌هاى حقيقى او را مى‌شناسد، و مى‌داند كه ظاهرش صلاح ولى باطنش ريا و شهرت دوستى و مصلحت شخصى است. همين آيه كافى است كه ما را به افزودن بر كردار صالح و كوشش در بكار بردن اخلاص و انفاق بيشتر برانگيزد و وادارد، زيرا سرنوشتهاى ما در گرو اعمال ماست و سنجنده كردارهاى ما بينايى آگاه است. آرى، ما (ممكن است) مردم را بفريبيم يا خود را نيز به ظاهر سازيها و كردارهاى نيك خود بفريبيم، ولى آيا مى‌توانيم خدا را فريب دهيم؟ هرگز.

[٥- ٦] اين آيات زمينه چينى و مقدّمه‌اى براى گفتگو از انفاق محسوب مى‌شود، زيرا ما را از خلال صفات نيكوى خداوند، از جمله بى‌نيازى او، با پروردگارمان آشنا مى‌كند، پس هنگامى كه او ما را به انفاق فرا مى‌خواند براى آن نيست كه از ما سودى ببرد بلكه بدان سبب است كه ما از او سود جوييم زيرا انفاق ما چيزى بدو نمى‌افزايد.

«لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ‌- ملك و دارايى آسمانها و زمين از آن اوست.» انفاق ما چه چيزى مى‌تواند به ملك و دارايى او بيفزايد؟ بلكه انفاق ما چيزى جز بخشى از ملك و دارايى او نيست كه ما را در مورد آن جانشين و نايب خود قرار داده، زيرا (انفاقى كه ما مى‌كنيم) يا فراورده زمين است يا از آسمان، و مالك حقيقى هموست كه اين دو را آفريده است وانگهى ظاهر امور در دست ماست و اين پندار را در ما به وجود مى‌آورد كه ماييم كه زمام كارها را به دست داريم، و حال آن كه واقع و حقيقت امور به بدست خداوند است و همه كارها بدو بر مى‌گردد (و منوط به اراده اوست). چه قدر بنده به تدبير و چاره‌گرى كارى مى‌پردازد كه تدبير خداوند آن را نقض مى‌كند؟ و چه قدر چيزى را بها مى‌بخشد كه‌