تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٨٧ - شرح آيات

و پيروان هر آواز برآورنده‌اى هستند»، و از پيامبر (صلّى اللَّه عليه و آله) روايت كرده‌اند كه گفت: «بيگمان آن ساعت مى‌رسد كه بر هر ناكسى ناكس زاده‌اى «آيد»، و از اينجا به ارزيابى مسير حركت نسلهاى بشرى پرداخته و نتيجه گرفته‌اند كه به سوى انحطاط مى‌رود.

ديگران گفته‌اند: بلكه زندگى به سوى تكامل مى‌رود، و اين مطلبى است كه آن را از آيات قرآن الهام مى‌گيريم و درمى‌يابيم و از ميان آن آيات همين دو آيه است، و اين دو حاوى اين مژده‌اند كه در آينده كمال در انتظار بشريّت است، و بيقين روزى از روزها نور خدا كامل خواهد شد تا تمام زمين را فرا گيرد و بر تمام مردم چيره شود و پرتو افكند. و اين چنين است كه پروردگار ما خاتم پيامبران خود را برترين ايشان قرار داده. پس غرابتى ندارد كه در اخبار مى‌خوانيم كه آمده است آخرين اوصياى دوازده‌گانه از فرزندان او همان كسى كه قيام مى‌كند و آن نهضت جهانى را به سوى قلّه سعادت و كمال سوق مى‌دهد.

علىّ بن ابراهيم قمى (رض) گفت: «و اللَّه متمّ نوره- خدا كامل كننده نور خويش است» به وجود قايم آل محمد (ص) تا آنجا كه چون بيرون آيد خداوند او را بر تمام دينها پيروز و مسلّط مى‌كند، تا جز خدا را نپرستند، و اين/ ٣٥٤ سخن اوست (عليه السلام)- «زمين را پس از آن كه انباشته از ظلم و جور است از قسط و عدل سرشار مى‌كند»، [١١] و امير مؤمنان (ع) گفت: «تا هيچ روستايى نماند مگر آن كه بانگ شهادت به لا اله الّا اللَّه و محمد رسول اللَّه صبحگاه و شامگاه در آن برآيد». آرى، اگر مسير بشريت را با ساعتها و روزها قياس كنيم پاره‌اى نشانه‌هاى برگشتن به عقب مى‌يابيم و بسا كه با برخى انحطاطها روبرو شويم، ولى نتيجه نهايى مبتنى بر پايه ارقام استراتژيك (بر حسب نسلها و قرنها) ما را بدين امر رهنمون مى‌شود كه اين مسير به سوى جلو مى‌رود، پس شك نيست كه حال بشريّت امروز از وضعى كه دو قرن پيش داشته، اگر اجمال ارزشهاى دينى را ملاك‌