تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٠٢ - شرح آيات

السلام) نقل است كه گفت: «او ذات خود است، و ذات او خود هموست، تواناييش نافذ است و نيازى ندارد كه خود را بنامد، امّا نامهايى براى خود برگزيد كه ديگران او را بدان نامها بنامند زيرا اگر به نامش خوانده نمى‌شد شناخته نمى‌شد». [٤] اگر بخواهيم او را با نامهايش بشناسيم ناگزير بايد به يقين بدانيم كه اين نامها غير از ذات منزّه اوست. در خبر از امام صادق (عليه السلام) آمده است

«اگر نام همان ناميده مى‌بود بيگمان هر نامى از اين نامها اله و خدايى مى‌بود، امّا «اللَّه» معنايى است كه به وسيله اين نامها بدو راه مى‌برند، ولى اين نامها غير از اوست،» [٥] و انسان در حالى كه به راه شناخت پروردگار خويش مى‌رود، ناگزير بايد اين حقيقت را به خاطر داشته باشد تا راهها و مذاهب گوناگون او را به سوى خود نكشانند و گمراه نكنند كه مانند پاره‌اى فيلسوفان و فرقه مجسمه پروردگارش را به وهم و پندار يا به عقل محدود خود مصوّر كند و از او به آفريدگانش فريفته و گمراه شود، كه «در آنجا خردهايشان حيران ماند و رؤياهايشان ناچيز گشت، از اين رو براى او مثالها زدند و برايش همانندها تراشيدند، و او را به امثال تشبيه كردند و شبيهانى براى او مجسّم ساختند، و او را چنان انگاشتند كه زايل و دگرگون مى‌شود، پس در دريايى ژرف سرگردان شدند كه نمى‌دانند ژرفاى آن چه قدر است و كنه بعد آن را درنمى‌يابند» [٦] پس خداوند از آنچه او را بدان وصف مى‌كنند و شريك مى‌انگارند، منزه است. و چگونه انسان آفريدگار خود را تصوّر كند؟!/ ٣٧١ بلى، ما مى‌گوييم فرمانروا و پاك از هر عيب و پيروزمند و حكيم، ولى بدون حدّ و تشبيهى، پس او صاحب فرمانروايى گسترده، قداست عظيم، پيروزمندى هميشگى و حكمت نافذ است. اين نامها هنگامى كه انسان به خود مراجعه كند و بدانها بينديشد يا ديده به افقهاى پيرامون خود افكند، تجلّى مى‌كند.

آرى، پروردگار ما فرمانروايى است كه فرمانروايى او را حدّى نيست و به‌