تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٨ - شرح آيات

جهاد و انفاق را انجام ندادند، يا براى ديگرى جز خدا كار كردند، همواره در تاريكى و شكنجه‌اند، زيرا آن عوامل است كه انسان را از تاريكى بيرون مى‌آورد «لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ- تا شما را از تاريكى به روشنايى در آرد»، و وقتى كه بدانها متمسّك نشوند و دست نيازند از تاريكى بيرون نمى‌آيند، و اين است سخنى كه مؤمنان به آنان گويند.

«يَوْمَ يَقُولُ الْمُنافِقُونَ وَ الْمُنافِقاتُ لِلَّذِينَ آمَنُوا انْظُرُونا- يعنى براى ما درنگ كنيد و بمانيد تا ما از نور شما پرتو گيريم.» «نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِكُمْ‌- تا از نور شما پرتو گيريم.» اين ممكن نيست، زيرا انسان خود تنها كسى است كه خطّ سرنوشتش را به دست خويش ترسيم مى‌كند، و «كُلُّ امْرِئٍ بِما كَسَبَ رَهِينٌ‌ [٥٣]- هر كسى در گرو عملى است كه براى خود اندوخته است»، اگر به كارهاى نيك پرداخته باشد نور و پاداش بر مى‌چيند و اگر به كارهاى بد دست زده باشد تاريكى و عذاب بر مى‌چيند، و وانگهى آخرت جايى نيست كه كسى بتواند در آن به كردار خود چيزى بيفزايد بلكه دنيا سراى كار و خانه كردار است، آنجا حساب هست و كردار نيست، از اين رو به (دورويان و حسرتيان) ندا مى‌رسد كه اگر مى‌توانيد به دنيا باز گرديد! «قِيلَ ارْجِعُوا وَراءَكُمْ فَالْتَمِسُوا نُوراً- (به آنان) گفته شود به پشت سر خود (به دنيا) بازگرديد و (از آنجا) نور جوييد.» اين آيه اختصاص به روز قيامت ندارد، بلكه در دنيا نيز به ما سود مى‌رساند، بدين معنى كه مى‌دانيم درنگ و مهلت ما در دنيا تنها و يگانه فرصتى است كه در آن امكان تغيير و بازگشت از خطا به وسيله توبه و كار نيك براى ما وجود دارد، و پروردگار ما چنين صورتى از قيامت را براى ما نقل و روايت مى‌كند تا واقعيّت حسرت و افسوسى را (كه آن روز خواهيم داشت) دريابيم/ ٤٣ و در حالى كه هنوز در دنيا هستيم از موجبات آن (حسرت و افسوس كه گريبان ما را خواهد گرفت)