تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٤٦

براى پرهيز از آن باشند. و شايد كلمه «ساء: بد» ما را بدين نكته رهنمون است كه اعمال منافقان آثارى بد در خود آنان و در اجتماع باقى مى‌گذارد.

ضرورتى نيست كه بازداشتن در مورد مردم ترسو تحقّق يابد بلكه گاه نتيجه فشارهاى گوناگونى است كه منافقان عليه مردم معمول مى‌دارند، چون ترور بدنى و فكرى و سياسى و فشار اجتماعى و اقتصادى دوشادوش شايعه پراكنيهاى آزار دهنده و انتشار فرهنگ فلسفى كه وسايل گردنكشان و سازمانهاى مزدور براى گمراه ساختن مردم و جنگ با رهبريهاى رسالتى است، و بيگمان خطرناكترين دسته‌هاى منافقان براى دين و مردم همانا علماى بد هستند. امير مؤمنان على (عليه السّلام) اين حقيقت را تأكيد كرده، زيرا آنها به مظاهر اسلام ملبّس مى‌شوند تا مردم را بفريبند، آن حضرت (عليه السّلام) گفت: «بيگمان سخن درباره چهار كس كه پنجمى ندارند به شما رسيده است: مردى منافق، متظاهر به ايمان و متصنّع به اسلام، گناه نمى‌كند، و به عمد خود را گرفتار دشوارى نمى‌كند كه به تكذيب پيامبر خدا (صلّى اللَّه عليه و آله) پردازد، چه اگر مردم بدانند كه او منافقى دروغگوست سخنش را نمى‌پذيرند و او را تصديق نمى‌كنند، ولى آنان گويند: اين با پيامبر خدا (صلّى اللَّه عليه و آله) صحبت داشته و او را ديده و از او شنيده و از او گرفته است، و مردم حقيقت حال او را نمى‌دانند. خداى تعالى از منافقان به گونه‌اى بايسته خبر داده و آنان را وصف كرده و ذات عزّ و جلّ او گفته است: «وَ إِذا رَأَيْتَهُمْ تُعْجِبُكَ أَجْسامُهُمْ وَ إِنْ يَقُولُوا تَسْمَعْ لِقَوْلِهِمْ‌ [٤]- چون آنها را بينى تو را از ظاهرشان خوش مى‌آيد، و چون سخن بگويند به سخنشان گوش مى‌دهى.» سپس، بعد از آنها ماندند و به/ ٤١٢ پيشوايان گمراهى و دعوت كنندگان به آتش با نيرنگ و دروغ و بهتان نزديك شدند، پس توليت كارها را به آنان سپردند و آنها را بر گردن مردم رسوا كردند، و به وسيله آنها دنيا را خوردند، و همانا كه مردم با پادشاهان و با دنيا