تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣١٢ - شرح آيات

«الجبّار» اسم است از جبر، كه همان قهر و چيرگى است، و اگر بر بندگان خدا اطلاق شود مذموم و ناپسند است، زيرا حكمروايى مطلق از آن خداست، امّا در مورد آفريدگان، بهترين صفات آنها التزام و سرسپردگى به حكمرانى خداست، پس اگر بر مردم قهر ورزند و چيرگى نمايند به آنان تجاوز كرده و با خداوند در تسلّطش به منازعه درآمده‌اند.

گفته‌اند: معنى جبّار كسى است كه شكسته‌بندى مى‌كند، و به نظر مى‌رسد كه معنى نخست روشنتر است.

هشتم: صفت «الجبّار» در نزد خدا پنهان شده نيست بلكه در تكبّر (

بزرگوارى) او جلوه‌گر است چنان كه نمى‌گذارد هيچ كس به تسلّط و اقتدار او تجاوز كند مگر به همان اندازه كه حكمت آزمودن او اقتضا مى‌كند، پس او «المتكبّر» است. و از اين رو در حديث قدسى منقول از پيامبر خدا (صلّى اللَّه عليه و آله) آمده است كه (خداى سبحان گفت): «كبرياء رداى من، و عظمت شلوار من است پس هر كه در يكى از اين دو با من كشاكش كند، او را در هم مى‌شكنم، سپس او را به آتش افكنم.» [٨٢] در حديثى از امام صادق- عليه السلام- آمده است: «كبريا و بزرگى رداى خداوند است و هر كس بر سر اين ردا با او ستيزه و كشمكش كند وى را در آتش سرنگون سازد». [٨٣] اين است نامهاى خدا كه اگر انسان درباره آنها بينديشد و دل خود را بر نور آنها بگشايد ايمان و شناختش به پروردگار خود افزون شود.

/ ٢٨١ «الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ- فرمانروا، پاك، عارى از هر عيب، ايمن بخش، نگهبان، پيروزمند، با جبروت و بزرگوار.»